خستگی از جنگ و حس بی‌تفاوتی؛ چرا جامعه روسیه خواهان پایان مناقشه است، اما اعتراض نمی‌کند؟

بر اساس داده‌های جامعه‌شناختی جدید که توسط پروژه‌های پژوهشی مستقل «کرونیکا» (Chronicles) و «آزمایشگاه جامعه‌شناسی عمومی» گردآوری شده، تا پایان سال ۲۰۲۳ برای نخستین بار شمار روسی‌هایی که موافق خروج نیرو‌های نظامی از اوکراین «بدون دستیابی به اهداف جنگ» هستند، از مخالفان این اقدام پیشی گرفته است. شهروندان عادی روسیه جنگ را مهم‌ترین عامل منفی در زندگی روزمره خود می‌دانند و خواستار پایان سریع آن هستند. این یافته‌ها توسط نهاد‌هایی که افکار عمومی را برای کرملین سنجش می‌کنند نیز تأیید شده است.

سایر تحلیلگران، از وبلاگ‌نویسان نظامی حامی جنگ (Z-bloggers) تا روان‌شناسان بالینی، ناپدید شدن حمایت‌های انبوه مردمی از ادامه نبرد را ثبت کرده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که جامعه روسیه اگرچه آمادگی اعتراض خیابانی برای پایان دادن به جنگ را ندارد، اما به شدت انتظار دارد ولادیمیر پوتین مناقشه را تمام کند.

«خستگی از جنگ به اوج رسیده است»

اظهاراتی نظیر «فقط به ما صلح بدهید، همین!» یا «با افزایش قیمت‌ها، احساس می‌کنیم دستمزدمان آب رفته است»، نقل‌قول‌های روشنفکران اپوزیسیون یا خبرنگاران نیست؛ بلکه خروجی گروه‌های تمرکزی است که پاییز گذشته توسط پژوهشگران در چهار شهر روسیه برگزار شد.

اولگ ژورافلو، پژوهشگر جامعه‌شناسی در گفت‌و‌گو با رسانه «ورستکا» توضیح می‌دهد: «ما نحوه بیان مواضع مردم نسبت به جنگ را در گفت‌و‌گو‌های واقعی با یکدیگر بررسی کردیم. قوم‌نگاران داوطلب ما به مناطق مختلف، از جمله شهر‌های نزدیک به خط مقدم سفر کردند و هفته‌ها در جوامع محلی زندگی کردند. نتیجه روشن است: تمایل به پایان دادن به جنگ در سریع‌ترین زمان ممکن، اکنون در بالاترین سطح خود از زمان آغاز نبرد قرار دارد و سهم کسانی که از تشدید درگیری حمایت می‌کنند رو به کاهش است.»

به گفته این جامعه‌شناس، این تمایل با وجود آنکه «مردم به شرایط جنگی عادت کرده‌اند»، روز به روز قوی‌تر می‌شود. دلایل اصلی این خستگی عمدتاً جنبه مادی دارد. وضعیت اقتصادی رو به تضعیف است و تورم جهش یافته است. یکی از شرکت‌کنندگان در این پژوهش می‌گوید: «قیمت‌ها بالا می‌روند، درآمد واقعی سقوط می‌کند و دیگر توان خرید بسیاری از چیز‌ها را ندارید.» شرکت‌کنندگان تأکید دارند که تحریم‌ها اثرگذار بوده‌اند و طرح‌های جایگزینی واردات (Import Substitution) …