نعناع گیاهی خوش‌ عطر با فواید درمانی

هفت صبح| ‌ نعناع برای بسیاری از مردم تنها یک چاشنی معطر، طعم‌دهنده خمیردندان یا برگی برای تزئین نوشیدنی‌هاست، اما تحقیقات علمی نشان می‌دهد این گیاه معطر، نقش مهمی در سلامت دستگاه گوارش، دهان و حتی عملکرد مغز دارد.. هرچند مصرف نعناع معمولاً در مقادیر کم انجام می‌شود، اما استفاده منظم از آن در رژیم غذایی می‌تواند مزایای قابل توجهی به همراه داشته باشد.نعناع سرشار از ترکیبات معطری مانند «منتول» است. ماده‌ای که حس خنکی معروف این گیاه را ایجاد می‌کند. علاوه بر آن، نعناع حاوی پلی‌فنول‌ها و سایر آنتی‌اکسیدان‌های گیاهی است که از سلول‌های بدن در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند. همچنین این گیاه مقادیر مناسبی از ویتامین A  ویتامین C  اسیدفولیک، ویتامین B6، آهن، کلسیم و منگنز را در خود جای داده است.

کارشناسان تغذیه معتقدند اگرچه نعناع منبع اصلی تأمین ویتامین‌ها نیست، اما افزودن آن به سالاد، ماست، اسموتی، غذاهای گوشتی یا نوشیدنی‌ها، بدون افزایش چشمگیر کالری، ارزش تغذیه‌ای وعده غذایی را ارتقا می‌دهد و نیاز به مصرف نمک یا شکر را کاهش می‌دهد.

یکی از شناخته‌شده‌ترین خواص نعناع، تأثیر آن بر سلامت دستگاه گوارش است. نوشیدن دمنوش نعناع پس از یک وعده غذایی سنگین سال‌هاست که در طب سنتی بسیاری از کشورها توصیه می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند منتول موجود در نعناع با شل کردن عضلات دستگاه گوارش، به کاهش اسپاسم، نفخ و درد شکم کمک می‌کند.

بررسی‌های علمی نیز این موضوع را تأیید کرده‌اند. یک مطالعه مروری که در سال ۲۰۱۸ انجام شد، نشان داد روغن نعناع در کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) از دارونما عملکرد بهتری دارد. البته بیشتر این مطالعات روی روغن غلیظ نعناع انجام شده است و نمی‌توان همان نتایج را به مصرف چند برگ نعناع تازه تعمیم داد، اما بسیاری از افراد پس از مصرف نعناع احساس سبکی و راحتی بیشتری در دستگاه گوارش خود تجربه می‌کنند.فواید نعناع به دستگاه گوارش محدود نمی‌شود. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد رایحه منتول می‌تواند بر سیستم عصبی نیز اثر بگذارد. استنشاق اسانس نعناع در برخی مطالعات با کاهش اضطراب، افزایش تمرکز، کاهش خستگی ذهنی و بهبود خلق‌وخو همراه بوده است. در یکی از تحقیقات، بیمارانی که رایحه روغن نعناع را استشمام کردند، نسبت به گروه شاهد، کاهش قابل توجهی در سطح اضطراب خود نشان دادند. به همین دلیل از اسانس نعناع در رایحه‌درمانی نیز استفاده می‌شود.

نعناع همچنین جایگاه ویژه‌ای در حفظ سلامت دهان و دندان دارد. منتول حس خنکی و تازگی ایجاد می‌کند، اما نقش آن تنها به خوشبو کردن دهان محدود نیست. تحقیقات جدید نشان داده‌اند ترکیبی از اسانس گونه‌های مختلف نعناع قادر است تعداد باکتری‌های عامل بوی بد دهان و بیماری‌های لثه را کاهش دهد، در حالی که به باکتری‌های مفید دهان آسیبی وارد نمی‌کند.

جویدن برگ تازه نعناع نیز با افزایش ترشح بزاق، محیط دهان را برای رشد باکتری‌های مضر نامناسب‌تر می‌کند. این ویژگی باعث شده است متخصصان، مصرف برگ تازه نعناع را انتخابی سالم‌تر از آب‌نبات‌ها و خوشبوکننده‌های شیرین دهان بدانند.

البته نعناع برای همه افراد مناسب نیست. مبتلایان به بیماری رفلاکس معده به مری ممکن است پس از مصرف نعناع دچار تشدید سوزش معده شوند، زیرا منتول دریچه بین معده و مری را شل می‌کند و زمینه بازگشت اسید معده را فراهم می‌سازد. همچنین افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا یا بیماری‌های صفراوی، پیش از مصرف مکمل‌ها یا کپسول‌های روغن نعناع باید با پزشک مشورت کنند.متخصصان همچنین هشدار می‌دهند کپسول‌های روغن نعناع ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشند. بنابراین مصرف مداوم مکمل‌های غلیظ این گیاه بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.بهترین روش استفاده از نعناع، مصرف برگ تازه آن در رژیم غذایی روزانه است. افزودن نعناع به سالاد، ماست، دوغ، آب آشامیدنی، دمنوش، غذاهای مدیترانه‌ای، سس‌هایی مانند تزاتزیکی یا کنار میوه‌های تابستانی، راهی ساده برای بهره‌مندی از خواص این گیاه است.

در مقابل، محصولاتی مانند سس نعناع شیرین یا بستنی نعنایی، به دلیل مقدار زیاد شکر و سهم اندک نعناع، ارزش درمانی قابل توجهی ندارند.

نعناع را نمی‌توان یک داروی معجزه‌آسا دانست، اما شواهد علمی نشان می‌دهد این گیاه خوش‌عطر، در کنار یک رژیم غذایی متعادل، می‌تواند به سلامت گوارش، دهان و حتی آرامش ذهن کمک کند؛ آن هم با کالری بسیار ناچیز و طعمی که تقریباً با هر غذایی سازگار است.