ایران در تنگه هرمز در پی چیست و آیا با کنوانسیون حقوق دریاها سازگار است؟/ در صورت تداوم بحران، خطر شکل گیری یک اجماع جهانی علیه ما وجود خواهد داشت

صفحه سیاست-

به گزارش رویترز، بهای نفت خام برنت در معاملات روز جمعه با ۲۳ سنت کاهش، معادل ۰.۳ درصد، به ۹۳ دلار و ۵۵ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۳۳ سنت، معادل ۰.۴ درصد، کاهش یافت و در سطح ۸۶ دلار و ۵۰ سنت معامله شد. با وجود کاهش قیمت‌ها در معاملات روز جمعه، هر دو شاخص نفتی در مسیر ثبت دومین رشد هفتگی متوالی قرار دارند. برنت طی پنج روز گذشته بیش از ۷ درصد و وست‌تگزاس بیش از ۸ درصد افزایش یافته‌اند و هر دو به بالاترین سطح خود رسیده‌اند.

افزایش قیمت نفت عمدتاً ناشی از نگرانی‌ها درباره تداوم اختلال در عرضه نفت از سوی تولیدکنندگان بزرگ منطقه، از جمله عربستان سعودی، عراق، امارات متحده عربی و کویت است.

تونی سایکامور، تحلیلگر موسسه IG، با اشاره به شرایط موجود گفت دو طرف همچنان بر مواضع خود پافشاری می‌کنند، اما افزایش مستمر قیمت نفت نشان می‌دهد که فرصت چندانی برای ادامه رویکرد انتظار و فرسایشی باقی نمانده است.

موسسه BMI نیز اعلام کرده است که پیش‌بینی خود درباره قیمت نفت برنت را در ماه جاری مورد بازبینی قرار خواهد داد. این موسسه، ریسک‌های موجود در چشم‌انداز قیمت نفت را عمدتاً صعودی ارزیابی کرده است.

بر اساس ارزیابی BMI، صادرات نفت در حال حاضر تحت تاثیر دو اختلال عمده قرار دارد؛ نخست، محدودیت‌های ایجادشده در تنگه هرمز و محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا و دوم، اختلال در مسیر کشتیرانی دریای سرخ از سوی یمنی‌ها.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و پیش از آغاز جنگ متجاوزانه علیه ایران، حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت از طریق این آبراه منتقل می‌شد. با این حال، داده‌های شرکت ردیابی کشتی‌ها (Kpler)، نشان می‌دهد روز پنجشنبه تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند.

در مجموع، تداوم درگیری‌ها، کاهش رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز و جنگ اقتصادی علیه ایران، چشم‌انداز عرضه نفت در بازارهای جهانی را با ابهام بیشتری مواجه کرده و احتمال تداوم روند صعودی قیمت‌ها را افزایش داده است.

صفحه سیاست-

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام آمریکایی هنگام پرواز در نزدیکی خلیج فارس و تنگه هرمز، کد اضطراری 7700 را فعال کرده است. این کد در هوانوردی به معنای اعلام یک وضعیت اضطراری عمومی است و به خودی خود نشان نمی‌دهد که هواپیما با چه نوع مشکلی مواجه شده است.

داده‌های پروازی نشان می‌دهد این هواپیما پس از اعلام وضعیت اضطراری، ارتفاع خود را از بیش از ۶۷۰۰ متر به حدود ۵۴۰۰ متر کاهش داده و سپس مسیر خود را به سمت غرب تغییر داده است.

همین تغییرات باعث شده این پرواز در مرکز توجه قرار بگیرد؛ چراکه تنگه هرمز در شرایط فعلی تنها یک مسیر مهم تجاری و انرژی نیست، بلکه یکی از اصلی‌ترین نقاط رقابت و نمایش قدرت میان بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نیز محسوب می‌شود. همزمانی پرواز هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکا

نکته قابل توجه دیگر، حضور همزمان سه فروند هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی از نوع KC-46A پگاسوس در محدوده تنگه هرمز و امارات است.

هواپیماهای سوخت‌رسان نقش مهمی در افزایش برد عملیاتی جنگنده‌ها و دیگر هواپیماهای نظامی دارند و حضور آنها معمولاً به معنای افزایش توان ماندگاری هواگردها در آسمان منطقه است. البته صرف حضور این هواپیماها نمی‌تواند به تنهایی به معنای آمادگی برای یک عملیات نظامی مشخص تلقی شود.

با این حال، قرار گرفتن پرواز اضطراری یک هواپیمای هشدار زودهنگام در کنار فعالیت هواپیماهای سوخت‌رسان، از منظر تحلیلی اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد فعالیت‌های هوایی آمریکا در این محدوده همچنان قابل توجه است. چرا هواپیمای هشدار زودهنگام اهمیت دارد؟

هواپیماهای هشدار زودهنگام برای شناسایی و رصد تحرکات هوایی و ایجاد تصویر عملیاتی از فضای اطراف مورد استفاده قرار می‌گیرند. این هواپیماها در عملیات‌های هوایی، نقش یک مرکز فرماندهی و نظارت پرنده را ایفا می‌کنند و اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط آنها می‌تواند در تصمیم‌گیری سایر واحدهای هوایی مؤثر باشد.

به همین دلیل، هرگونه تغییر غیرعادی در مسیر یا ارتفاع چنین هواپیمایی، به‌ویژه در منطقه‌ای مانند خلیج فارس، می‌تواند مورد توجه ناظران قرار گیرد؛ هرچند بدون اطلاعات رسمی درباره علت اعلام وضعیت اضطراری، نمی‌توان درباره منشأ یا ماهیت این وضعیت با قطعیت اظهار نظر کرد. آیا این حادثه نشانه یک تهدید نظامی است؟

در حال حاضر، شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره وقوع یک حادثه امنیتی یا نظامی وجود ندارد. فعال شدن کد 7700 می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و الزاماً به معنای مواجهه هواپیما با تهدید خارجی نیست.

از سوی دیگر، شرایط راهبردی تنگه هرمز باعث می‌شود چنین رویدادهایی با حساسیت بیشتری دنبال شوند. این آبراه یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه افزایش فعالیت نظامی در اطراف آن می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک پرواز عادی داشته باشد.

بنابراین، اهمیت اصلی این رویداد در حال حاضر نه در نتیجه‌گیری شتاب‌زده درباره علت وضعیت اضطراری، بلکه در تصویر بزرگ‌تر فعالیت‌های نظامی آمریکا در اطراف تنگه هرمز است. تنگه هرمز؛ نقطه‌ای که هر پرواز در آن اهمیت دارد

تنگه هرمز طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین نقاط در معادلات امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است. حضور مستمر نیروهای آمریکایی در منطقه، در کنار حساسیت ایران نسبت به تحرکات نظامی در نزدیکی آب‌های سرزمینی خود، موجب شده هرگونه افزایش فعالیت هوایی و دریایی در این محدوده با دقت بیشتری رصد شود.

از این منظر، اعلام وضعیت اضطراری یک هواپیمای آمریکایی را باید در چارچوب مجموعه‌ای از تحرکات نظامی و امنیتی در منطقه بررسی کرد، نه به عنوان یک اتفاق منفرد.

تا زمانی که علت فعال شدن کد 7700 و جزئیات دقیق این پرواز از سوی منابع رسمی مشخص نشود، هرگونه ارتباط دادن این حادثه با یک اقدام نظامی یا امنیتی مشخص، صرفاً در حد گمانه‌زنی خواهد بود. با این حال، همزمانی این پرواز با حضور هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی بار دیگر نشان می‌دهد که آسمان اطراف تنگه هرمز همچنان یکی از حساس‌ترین عرصه‌های رقابت و رصد نظامی در منطقه است.

به گزارش جماران، بخش انگلیسی‌زبان شبکه خبری الجزیره در گزارشی با بررسی آمارها به بررسی این پرداخته که کشتی‌ها هنگام عبور از تنگه هرمز بیشتر فرامین کدام کشور (ایران یا آمریکا) را رعایت می‌کنند.   

طبق این گزارش، داده‌های شرکت تحلیل اطلاعات دریانوردی «کِپلِر» نشان می‌دهد که بین ۱ تا ۱۹ اوت، ۱۱۲ فروند شناور حامل نفت خام، گاز مایع و گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. 

از میان این نفت‌کش‌ها و شناورها، ۲۱ فروند به طور آشکار از مسیر ایرانی در تنگه هرمز عبور کرده‌اند و تنها دو فروند به طور رسمی از مسیر عمانی استفاده کرده‌اند.

همچنین داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد که در مجموع ۲۳۶ فروند کشتی بین ۱ تا ۱۹ اوت از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. این آمار علاوه بر شناورهای نفتی و گازی، شامل کشتی‌های حامل کالاهای فله و مواد شیمیایی نیز می‌شود.

از این تعداد، ۸۳ فروند به طور آشکار از مسیر ایرانی، تنها ۳ فروند از مسیر عمانی و ۲ فروند از مسیر پیش از جنگ (از مرکز تنگه) استفاده کرده‌اند.

با وجود محاصره دریایی آمریکا که توسط قدرتمندترین نیروی دریایی جهان پشتیبانی می‌شود، یک پنجم تمام کشتی‌های حامل انرژی با بی‌توجهی به تهدیدات ترامپ، به طور آشکار از مسیر ایرانی از هرمز عبور کرده‌اند. این رقم با احتساب کشتی‌های حامل کالاهای فله و مواد شیمیایی، به ۳۵ درصد از کل شناورها می‌رسد.

در مقابل، تنها دو کشتی نفتی و گازی، و در مجموع چهار شناور، به طور علنی از مسیری غیر از مسیر تعیین‌شده توسط ایران استفاده کرده‌اند.

الجزیره نوشته این داده‌ها  و واقعیت‌ها به ما نشان می‌دهند که شناورها بیشتر تمایل به سرپیچی از دستورات کدام قدرت دارند و از خشم کدام طرف بیشتر می‌ترسند.

  فضاسازی آکسیوس و سی‌ان‌ان

با وجود این، بعد از انتشار آمارهای جدید شرکت کپلر در هفته گذشته دو رسانه جریان اصلی آمریکا تلاش کردند با استناد به آمارهای مبهم شکست دولت ایالات متحده مقابل ایران در تنگه هرمز را پنهان کنند. 

 آکسیوس که از رسانه‌های نزدیک به منابع اطلاعاتی و نظامی آمریکا و اسرائیل است روز گذشته در گزارشی مدعی شده بود که ارتش آمریکا با ایجاد یک کریدور جنوبی مخفی در تنگه هرمز روزانه حدود 10 میلیون بشکه نفت خام از این آبراه صادر می‌کند.

سی‌ان‌ان هم در مجموعه گزارش‌هایی ادعا کرد ایران «کنترل تنگه را از دست داده» و بیش از ۸۰ درصد کشتی‌ها مسیر عمان را انتخاب می‌کنند اما در همان گزارش پذیرفت که روزانه تنها ۲ تا ۳ فروند نفتکش فوق‌سنگین (VLCC) از این مسیر عبور می‌کند. 

خبرگزاری فارس در گزارشی به بررسی ادعای این دو رسانه پرداخته و نوشته که آمارهای ارائه‌شده توسط سی‌ان‌ان و آکسیوس با یکدیگر تناقض دارند.

اکسیوس می‌گوید هر شب ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از کریدور جنوبی عبور می‌کنند، اما سی‌ان‌ان در همان بازه زمانی می‌گوید روزانه فقط ۲ تا ۳ فروند VLCC تردد دارند.

این اختلاف ۵ تا ۱۰ برابری در یک بازه زمانی و یک منطقه جغرافیایی، نشان از تناقض جدی دارد. اگر آمار اکسیوس درست باشد، گزارش سی‌ان‌ان قابل قبول نیست و برعکس.

این در‌حالیست که تصاویر ماهواره‌ای سار هیچ‌گاه عبور کشتی بزرگ از مریدور عمانی در سه هفته گذشته را تایید نمی‌کند.

فارس در بخش دیگری از این گزارش نوشته که طبق داده‌های مورد اشاره، هم‌اکنون مجموع عبور نفت از هر دو مسیر شمالی (ایران) و جنوبی (عمان) حدود ۵ میلیون بشکه در روز است اما اکسیوس ادعا می‌کند تنها کریدور جنوبی روزانه ۱۰ میلیون بشکه صادرات دارد.

این رقم یعنی کریدور جنوبی به تنهایی معادل ۵۰ تا ۱۰۰ درصد کل صادرات نفت منطقه در دوران پیش از تنش است.

این ادعا با داده‌های شرکت رهگیری کشتی‌ها نظیر Kpler که خود سی‌ان‌ان نیز به آن استناد کرده، همخوانی ندارد.