ویژه نامهها
به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، «مبانی ارزش شناختی بیانیه گام دوم انقلاب از منظر قرآن کریم» عنوان مقالهای است که توسط روح الله شهریاری، دانش آموخته حوزه علمیه و دکترای مدرسی معارف اسلامی و ابراهیم نوری، عضو هیأت علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان به رشته تحریر درآمده است.
پژوهشگران این اثر بر این باورند که بیانیه گام دوم انقلاب در همه عناصر خود خاستگاه قرآنی و بنیانی ارزشی دارد. در این بیانیه بر این مبنای ارزشی که تشکیل حکومت اسلامی به مثابه ضرورت تحقق کمال حقیقی مطرح است، تأکید شده است.
ترسیم مبانی ارزششناختی بیانیه بر اساس قرآن کریم یقین به صحت آن را بیشتر میکند . این قوت در یقین، قوت در مسیر را به همراه خواهد داشت؛ چنانکه امیرمؤمنان علیهالسلام فرموده است: اهل یقین باش تا قوی باشی.
این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهرهگیری از دو روش همزمان؛ یعنی روش تحلیلی و کشفی انجام شده است. تحلیل محتوا روشی است که به بررسی نظامند محتوای درون متن و کشف مضامین خاص آن میپردازد.
نکته کلیدی به نام ارزش
در قسمتی از این پژوهش به تبیین معنای ارزش پرداهته شده است. ارزش به معنای هر امر مطلوب به کار برده میشود و انواع مختلفی دارد؛ مانند ارزش اقتصادی، هنری، معرفت شناختی و... مقصود از مبانی ارزش شناختی مباحثی درباره تعریف ارزش، انواع ارزش، مراتب ارزش واقعی یا غیر واقعی بودن، ارزش منشأ، ارزش معیار و مانند اینها است.
نکته مهم دیگری که در این مقاله مورد توجه قرار گرفته، جهان شمول بودن مبانی ارزش شناختی در اسلام است. قرآن کریم در جاهای مختلف به این نکته اشاره دارد که ارزشهایی که به آنها دعوت میکند جهان شمول است و مرزهای فرهنگی جغرافیایی و نژادی را در نوردیده و بی اعتنای به آنها است. در نتیجه دعوت پیامبران الهی به لحاظ ماهیت و اصالت ارزشها دعوتی است که مختص طبقه یا گروه خاص است. این آیه سوره بقره : «کَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ» و آیه سوره سبا که میفرماید: «وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا کَافَّةً لِلنَّاسِ»، نمونهای از این جهان شمولی است. مخاطب آیه «ناس» است که به معنای همه انسانها است و تمام آنها مخاطب تعالیم ارزشی انبیا هستند.
تدرج داشتن ارزشهای دینی
در این پژوهش یکی از مبانی ارزش شناختی مورد اشاره قرآن کریم، تدرج داشـتن ارزشهـای دینـی ذکر شده است. این تدرج داشتن ارزشها از دو منظر کمی و کیفی قابـل تبیـین اسـت. بـه لحـاظ کمی مراد از تدرج داشتن این است که ماهیتاً برخی ارزشهـا نسـبت بـه برخـی دیگـر ارزش بیشتری دارند.
از جهت کیفی نیز ارزشها مراتبی دارند؛ به این معنا که مفاهیمی مشکک و دارای درجات مختلف هستند. در برخی آیات قـرآن، از مراتب تقوا سخن گفته شده و توصیه به شدت بخشیدن تقوا شده است:«فَــاتَّقُوا اللَّــه مــا اســتَطَعتُم» و «إِنَّمــا یتَقَبــلُ اللَّــه مــنَ الْمتَّقینَ».
تشکیک در مراتب کیفی ارزشها منحصر در ارزشهای اخلاقی مثبت نیست، بلکـه ارزشهای اخلاقی منفی؛ مانند کفر، نفاق، عجـب و... نیـز دارای مراتـب اسـت. شـهید مصطفی خمینی در تفسیر آیه «فی قُلُوبِهِم مرَض فَزَادهم اللَّه» بـر ایـن مطلب تصریح دارند که ارزشهای منفی نفاق و کفر مانند ایمان دارای مراتـب مختلـف هستند. رهایی از طواغیت محور کلیدی عقلانیت انقلابی است بازخوانی سیره و اندیشه قائد شهید در افق تمدن اسلامی
بیانیه گام دوم و آرمانهای انقلاب
در بخش دیگری ازاین مقاله پژوهشی به این نکته اشاره شده که بیانیه گام دوم سخن از آرمانهای بلند نظام جمهوری اسلامی به میان آمده که ناظر به کمیتهای ارزشی است؛ به این معنا کـه ارزشهـایی که نظام جمهوری اسلامی ایران به دنبال آنها است، دارای مراتب کمی اسـت.
در فـراز دیگری از بیانیه سخن از دو نوع ظرفیت در نظام جمهوری اسلامی به میان آمده است: مهمترین ظرفیت امیدبخش کشور، نیروی انسانی مستعد و کارآمد با زیربنای عمیق و اصیل ایمانی و دینی است. این فراز نشان میدهد ظرفیتها به دو قسمت زیربنایی و روبنایی قابل تقسیم است و همچنین ظرفیتهای معنوی نسبت به ظرفیتهای طبیعـی اصـالت داده شـدهانـد.
یکی از بالاترین درجات ارزشی در بیانیه، تمدنسازی اسلامی نام گرفتـه و نیز بالاتر از آن، ارزشِ ایجاد آمادگی جهت ظهور منجی عـالم بشـریت(عجل الله تعـالی فرجه الشریف) قرار داده شده است. همچنین در این بیانیـه از جهـت مصـداقی یکی از والاترین ارزشها عدالت نام گرفته است. عدالت در صدر هدفهای اولیه همه بعثتهای الهی اسـت و در جمهـوری اسلامی نیز دارای همان شأن و جایگاه است.
رهبر شهید انقلاب در این بیانیه یکی از نکاتی را که مهم برمیشمردند مسئله اقتصاد است. ایشان میفرمایند که اقتصاد قوی، نقطه قوت و عامل مهم سـلطه ناپـذیری و نفوذ ناپـذیری کشـور است و اقتصاد ضعیف، نقطه ضعف و زمینـهسـاز نفـوذ و سـلطه و دخالـت دشمنان است. فقر و غنا در مادیات و معنویات بشر، اثر میگذارد. ایشان با وجود جایگاه و اهمیتی که بر مقوله اقتصاد قائل هستند، یک نکته کلیدی را نیز متذکر میشوند و میفرمایند که اقتصاد هدف جامعه اسلامی نیست.
ایـن نکتـه از آن جهـت حـائز دقـت اسـت کـه در مقـولات ارزشـی و از حیـث ارزش شناختی، آنچه به عنوان هدف تعیین میشود، دارای اصـالت اسـت و آنچـه بـه عنوان هدف نباشد، به لحاظ ارزششناختی اعتباری اسـت. بنـابراین، در هنگـام تـزاحم ارزشها باید همواره آنچه اصیل و یا با اهمیتتـر اسـت، تـرجیح داده شـود.
از دیگر مبـانی ارزششناختی که مؤلفههای مختلف بیانیه بر آنها اسـتوار اسـت و در این مقاله پژوهشی آمده، شـامل ایـن مـوارد اسـت: تقـدم ارزشهـای اصـیل بـر ارزشهـای اعتبـاری در هنگـام تـزاحم، اختیاری بودن کمالجویی و در عین حال، توجه به این که حکومت به مثابـه ضـرورت تحقـق کمال حقیقی باید زمینههای لازم جهت نیل آحاد جامعه به سمت کمال حقیقی را فراهم کنـد، مورد توجه و عنایت است. به علاوه ارائه عقلانیت به مثابه معیار سنجش ارزش و هـمچنـین لحاظ عدالت به عنوان ارزش نفسالامری و نیز خاستگاه الهی داشتن انقلاب و قوانین آن نیز از دیگر موارد است.
گفتنی است، مقاله «مبانی ارزش شناختی بیانیه گام دوم انقلاب از منظر قرآن کریم» از سوی فصلنامه علمی ـ پژوهشی حکومت اسلامی وابسته به دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، منتشر شده است.
خبرنگار: بابک شکورزاده
انتهای پیام/
به گزارش تابناک، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در آیین رونمایی از کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران» که با حضور جمعی از استادان، کارشناسان حوزه برند ملی و اصحاب رسانه در خانه اندیشهورزان تهران برگزار شد، گفت: معمولاً از این روزها به عنوان ایامی سخت، دشوار و پیچیده یاد میکنیم، اما از منظر انسانی، ملی و مذهبی در مقطعی قرار داریم که برای هر فرد فرصتی فراهم شد تا جایگاه خود را در قبال تحولات مشخص کند.
وی با ارزشمند خواندن تلاشهای انجامشده در حوزه برند ملی ایران تصریح کرد: کاری که در این زمینه انجام میشود، بسیار باارزش است و در سالهای اخیر کمتر به آن پرداخته شده بود، هرچند در دوره اخیر توجه بیشتری به این موضوع شده است. اتفاقاتی که طی یکی دو سال گذشته رخ داد نیز ظرفیت و ابزار مناسبی برای این کار ایجاد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: در مواجهه روایی و رسانهای با طرفهای مقابل، اگر میخواستیم صرفاً با استفاده از توان و قدرت خودمان سوءتفاهمها را برطرف و کلیشههای ساختهشده درباره ایران را اصلاح کنیم، شاید کار بسیار دشواری بود، اما نحوه رفتار مردم ایران در جریان دو جنگ اخیر بسیاری از این کلیشهها را تغییر داد.
وی گفت: طی چهار یا پنج دهه گذشته، مجموعهای از تصاویر و کلیشههای منفی درباره ایران ساخته و تکرار شده و در نهایت به عنوان واقعیت درباره یک جامعه و یک کشور جا انداخته شده است. این کلیشهسازی صرفاً با هدف تخریب نشان ملی ایران انجام نشد، بلکه به مبنایی برای محاسبه و کنشگری در قبال ایران تبدیل شد.
بقایی افزود: همین کلیشهها باعث شد ایران بهراحتی به عنوان یک خطر معرفی شود و موضوع هستهای ایران نیز در سطح بینالمللی به شکلی نادرست بازنمایی شود تا بر اساس آن، این ادعا شکل بگیرد که چارهای جز حمله به ایران وجود ندارد.
وی با بیان اینکه این روند بخشی از فرایند «بدنامسازی، اهریمنیسازی و انسانزدایی» است، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، برای معرفی یک طرف به عنوان هدف مشروع، ابتدا تلاش میشود از طریق کلیشهسازی، آن طرف بدنام شود و سپس با متهم کردن آن به نقض حقوق بشر، حمایت از تروریسم یا دیکتاتوری، زمینه برای اهریمنی جلوه دادن و در نهایت انسانزدایی فراهم شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به تحولات یک سال و نیم اخیر گفت: اتفاقاتی که در این مدت رخ داد، نه تنها بسیاری از این کلیشهها را برملا کرد، بلکه باعث شد بسیاری به این نتیجه برسند که برخی واقعیتهایی که تلاش میشد درباره ایران به عنوان واقعیت معرفی شود، در مواردی درباره خود آمریکا صدق میکند.
بقایی یکی از کلیشههای مطرحشده درباره ایران را ادعای تکنفره بودن ساختار حکمرانی کشور عنوان کرد و گفت: بر اساس همین تصور، این جنایت را مرتکب شدند و تصور کردند اگر مقامهای ارشد، فرماندهان نظامی و افراد مؤثر در سیاستگذاری کشور را ترور کنند، ساختار نظام حکمرانی فرو خواهد ریخت.اما چگونه شد که تنها چند ساعت پس از شهادت فرمانده کل قوا، فرمانده سپاه، وزیر دفاع و جمعی از فرماندهان و شخصیتهای مؤثر، ایران با چنین شدت و جدیتی واکنش نشان داد و از خود دفاع کرد؟ امروز برای بسیاری روشن شده است که ایران کشور نهادهاست، نه اشخاص.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با مقایسه این موضوع با آمریکا اظهار کرد: در مقابل، همواره درباره آمریکا گفته میشد که کشوری مبتنی بر نهادهاست، اما تحولات اخیر نشان داد که این کشور نیز در مواردی تحت تأثیر اشخاص و گروههای خاص قرار دارد.
بقایی همچنین با اشاره به توانمندیهای ایران گفت: یکی دیگر از کلیشهها این بود که ایران در حوزه فناوری، اندیشه، مذاکره و دیپلماسی کشوری عقبمانده است، اما تحولات اخیر نشان داد که ایران هم در حوزه نظامی و هم در حوزه فکری، مذاکراتی و دیپلماتیک توانمندیهای قابل توجهی دارد.در مجموع، طی یکی دو سال اخیر، آمریکا به عنوان طرفی غیرقابل اعتماد و دروغگو و ایران به عنوان طرفی معتبر معرفی شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به رفتار آمریکا با متحدانش گفت: تهدید کشورهای مختلف به اقدام نظامی که طی روزهای اخیر به بخشی از گفتمان مقامهای آمریکایی تبدیل شده، نشان میدهد آمریکا حتی برای نزدیکترین متحدان خود نیز متحدی قابل اتکا نیست و رفتاری پرخاشگرانه دارد.
بقایی اظهار کرد: اگر بخواهیم مختصات یک ملت و مفهوم ملت بودن را بررسی کنیم، کافی است مصادیق آن را در رفتار مردم ایران طی یک سال و نیم گذشته جستوجو کنیم. این تجربه میتواند حتی برای هر نقطهای از جهان، معیاری برای شناخت مفهوم ملت و بهویژه ملت تمدنی باشد.
وی با اشاره به پیوند میراث ملی و مذهبی در ایران گفت: ترکیب میراث ملی ما با داشتههای فکری و مذهبی، به عنوان یک کشور اسلامی در دفاع از ایران به بهترین شکل خود را نشان داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: اینکه از یک سو به میراث حماسی و ملی ایران و از سوی دیگر به مفاهیمی همچون قیام عاشورا و «هیهات من الذله» توجه میشود، ترکیبی ایجاد کرده که انرژی و انگیزهای کمسابقه برای جامعه ایران به وجود آورده است.
بقایی افزود: این موضوع صرفاً یک شعار یا رجزخوانی نبود، بلکه به ایران کمک کرد در حساسترین شرایط روی پای خود بایستد، به عنوان یک ملت و کشور یکپارچه ظاهر شود و توانمندیهای خود را چند برابر کند.
وی با اشاره به رفتار مردم در جریان جنگ اخیر گفت: کشوری که درباره توان موشکی آن تردید ایجاد میکردند و مدعی بودند در حوزه حکمرانی با مشکلات جدی مواجه است، در شرایط بحران توانست با نوعی همدلی و انسجام عمومی، عملکردی قابل توجه از خود نشان دهد.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: مردم در شرایط جنگی با وجود فشارها، با کمبودهای گسترده مواجه نشدند و در رفتار دفاعی خود نیز چنان عمل کردند که بسیاری در جهان ناگزیر به تحسین شجاعت و جدیت آنان در دفاع از وطن شدند.
بقایی این تجربه را از جمله سرمایههایی دانست که طی یک سال و نیم گذشته تولید و بازتولید شده است و گفت: آنچه در این مدت رخ داد، مبتنی بر میراث فکری، تمدنی و مذهبی ایران بود که طی قرنها شکل گرفته و در این دوره بار دیگر بازتولید شد.ما به این سرمایهها نیاز داریم، چرا که این مواجهه همچنان ادامه دارد و در آینده نیز باید بتوانیم این سرمایهها را بهخوبی روایت کنیم، بشناسیم و برای مواجهه با حوادث آینده از آنها بهره بگیریم.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: برخی از حوادث آینده را میتوان پیشبینی کرد و درباره برخی دیگر از هماکنون نمیتوان شکل و ابعاد دقیقی تصور کرد، اما اگر این سرمایهها را بهخوبی بشناسیم، درست بیان کنیم و آگاهانه برای نسل جدید تبیین کنیم، بدون تردید ایران آینده قدرتمندتر از ایران امروز خواهد بود.
بقایی در پایان با قدردانی از اندیشکده برند ملی ایران و برگزارکنندگان این نشست و همچنین نویسندگان این کتاب، به دلیل دغدغهمندی در زمینه نشان و برند ملی، گفت: توجه به برند ملی و پرداختن به این موضوع، اقدامی بسیار ارزشمند است و جامعه برای اینکه بتواند در ادامه مسیر و در مواجهه با وضعیتهایی که با آن روبهرو خواهد شد، سربلند بیرون بیاید، به چنین روندی و چنین اندیشهورزیهایی نیاز دارد.
پیش از سخنرانی سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، حجت اله نیکی ملکی بنیانگذار اندیشکده برند ملی ایران و نویسنده کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران» ضمن تاکید بر اهمیت نتیجه جنگ و نوع رفتار کشورها در جنگ بر برند ملی یک کشور گفت: رفتار مردم ایران، عملکرد حاکمیت و شکل گیری فرهنگ مقاومت و تولید آثار فرهنگی با موضوع همبستگی و مقاومت ملی برند ایران را تقویت کرد و ناکامی های دشمنان ایران در دستبابی به اهداف تجاوزشان به ایران منجر به تضعیف و تخریب برند ملی آنها گردید.
شایان ذکر است کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران» در ۶ فصل توسط پژوهشگران اندیشکده برند ملی ایران که از مجموعه های پژوهشی ذیل دانشگاه صنعتی شریف است، تالیف شده است.
برترینها: تصویری از حجم زیادی از کتابها و منابع درسی که یک دانشآموز کنکوری پس از پایان آزمون در فضای مجازی منتشر کرده، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.
یک دانشآموز با انتشار این تصویر، بخشی از منابعی را که در مسیر آمادگی برای کنکور مطالعه کرده، به نمایش گذاشته است؛ مجموعهای از کتابها که حجم بالای آن، میزان مطالعه و تلاش او در ماههای منتهی به کنکور را نشان میدهد.