الموت پژوه و رییس کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی
قدمت قلعه الموت یا هسته اصلی قلعه، به روزگاری کهن تر و دست کم به سده ۳ق باز می گردد. اگرچه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متأخر، وقتی حسن صباح به الموت آمد، استحکامات و قلعه وجود نداشت، ولی این روایت با گزارش مورخان کهن - که در وقایع پایان سده ۳ و اوایل سده ۴ ق به آنجا اشاره کرده اند - منافات دارد. جوینی به استناد کتاب تاریخ جیل و دیلم که برای فخرالدوله دیلمی نوشته شده است و اکنون در دست نیست، آورده که یکی از ملوک ارجستان [باید خوانده شود: جستانیان] در ۲۴۶ ق بر کوهی که قلعه الموت بر آن است، عمارتی کرد و ملوک دیلم به این دژ مفتخر بودند و شیعه اسماعیلیه بدان پشتگرمی داشتند. حمدالله مستوفی آن را ساخته الداعی الی الحق، حسن بن زید، در همان سال دانسته است؛ اما ابن اسفندیار در شرح وقایع سال ۳۰۷ق آورده است که علی بن وهسودان تصمیم گرفت …
