علیاشرف صادقی - زبانشناس، استاد دانشگاه تهران و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی و چهرهٔ ماندگار - در یادداشتی با عنوان «جهان شگفت و از یاد رفته دکتر پرویز ناتل خانلری» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار گرفته از این شاعر یاد کرده و نوشته است:
«اول شهریور ماه، سالروز درگذشت یکی از تأثیرگذارترین و نامآورترین چهرههای ادبی و فرهنگی معاصر ایران، یعنی دکتر پرویز ناتل خانلری است. او مردی بود که در پهنه فرهنگ ایرانزمین نقشی چندگانه ایفا کرد؛ از شاعری غزلسرا و نوجو تا پژوهشگری پیشرو در عرصه زبانشناسی و از مدیری فرهنگآفرین تا سیاستمداری درگیر با ناملایمات روزگار. برای درک عمیقتر و همهجانبه این شخصیت بیبدیل، به حافظه رجوع میکنم و میکوشم دیدهها و شنیدههای خودم را از زندگی و آثار آن استاد گرانمایه به دست دهم تا ابعاد گوناگون علمی، اخلاقی، اداری و فردی او را واکاوی کنیم.
مدرس بیانگیزه و منتقدناپذیر: تجربه تدریس و چالشهای علمی
تجربه حضور در کلاسهای درس دکتر خانلری در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، تصویر متفاوتی از این ادیب نامدار ترسیم میکند. برخلاف چهرههای پرشور و مؤثری همچون بدیعالزمان فروزانفر، جلالالدین همایی، محمد معین، ابراهیم پورداود، صادق کیا و جلالالدین محدث، خانلری در جایگاه مدرس دانشگاهی، شور و گرمی چندانی از خود نشان نمیداد. او غالباً با اکراه و بیمیلی سر کلاسها حاضر میشد و تدریس او فاقد آن پویایی علمی مورد انتظار دانشجو بود. افزون بر این، بیان او همیشه نسبتاً ضعیف بود، زیرا او اصلاً سخنران قابلی به شمار نمیرفت. بخشی از این بیانگیزه بودن به مشغلههای سنگین سیاسی و اداری او در آن سالها بازمیگشت و بخشی دیگر متأثر از سوگ عمیق ناشی از درگذشت فرزند خردسالش، آرمان، بر اثر ابتلا به سرطان خون بود که سایهای از غم و اندوه مستمر بر کلاسهای او میافکند.
مواجهه با نقد علمی و تحملناپذیری در برابر منتقدان
خانلری در مواجهه با نقد علمی نسل جوان و شاگردان خود، نوعی غرور و مقاومت نشان میداد. او نسبت به نقدهایی که بر آثارش وارد میشد، بسیار حساس بود و رفتاری انقباضی در پیش میگرفت. برای نمونه، هنگامی که نقدی علمی بر جلد اول کتاب «تاریخ زبان فارسی» او نوشته و اشتباهاتی جدی در آن فاش شد ــ از جمله اشتباه …
