فرهاد پروانه در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به مهمترین باورهای نادرست درباره تاریخ اسلام، اظهار کرد: یکی از این باورها، نگاه یکبعدی و غیرانتقادی به رویدادهای تاریخی است؛ بهگونهای که گاهی تصور میشود همه گزارشهای تاریخی قطعی و بدون اختلاف هستند، در حالی که چنین برداشتی با واقعیت تاریخنگاری همخوانی ندارد.
وی افزود: در تاریخ اسلام با منابع متنوعی مواجه هستیم که دارای گرایشهای فکری مختلف هستند و بسیاری از گزارشهای تاریخی از قطعیت برخوردار نیستند؛ حتی در برخی موارد، منابع تاریخی روایتهای متفاوت یا متعارضی از یک واقعه ارائه کردهاند.
این دکترای تاریخ اسلام دانشگاه فرهنگیان لرستان درباره عوامل مؤثر در ماندگاری یا فراموشی وقایع تاریخی، بیان کرد: برخی رخدادهای مهم تاریخی، بهویژه در تاریخ اسلام، به دلیل اهمیت ذاتی خود مورد توجه قرار میگیرند، اما میزان ثبت آنها در منابع، تکرار و انتقال به نسلهای بعد و همچنین تأثیرگذاری آنها بر هویت دینی و اجتماعی جامعه، در ماندگاری این وقایع نقش تعیینکننده دارد.
پروانه ادامه داد: نقش یک حادثه تاریخی در آیینهای فرهنگی و پاسخگویی آن به نیازهای معنوی و اجتماعی یک جامعه نیز از عوامل مهمی است که باعث استمرار یاد و بازخوانی آن در طول زمان میشود.
وی با اشاره به درسهای تاریخ صدر اسلام برای جامعه امروز، گفت: تاریخ اسلام نشان میدهد هرگاه جامعه اسلامی از ارزشهای اصیلی مانند عدالت، اخلاق، قانونمداری و اصول انسانی فاصله گرفته و گرفتار اختلافات سیاسی، تعصبات مذهبی یا منافع شخصی شده است، زمینه برای شکلگیری بحرانهای مختلف فراهم شده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان شرایط امروز ایران را با دورهای خاص از تاریخ اسلام مقایسه کرد، اظهار کرد: شرایط امروز کشور با دورههای مختلف تاریخ اسلام تفاوتهای اساسی دارد و نباید تاریخ اسلام را با هدف تطبیق کامل با زمان حاضر مطالعه کرد.
وی افزود: تاریخ اسلام میتواند منبعی برای شناخت الگوها، عبرتها و تجربههای تاریخی باشد و به فهم بهتر مسائل امروز کمک کند، اما تطبیق کامل یک دوره تاریخی با شرایط کنونی به دلیل تفاوت در زمینههای سیاسی، اجتماعی و تاریخی، امکانپذیر نیست.
پروانه همچنین درباره ضرورت ایجاد تعادل میان روایتهای عاطفی عاشورا و تحلیلهای تاریخی، تصریح کرد: روایتهای عاطفی عاشورا نقش مهمی در زنده نگه داشتن حافظه جمعی و انتقال ارزشهایی همچون ایثار، آزادگی، وفاداری و مقاومت در برابر ظلم به نسلهای مختلف دارد.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، وظیفه مورخ بررسی مستندات این حادثه بزرگ، نقد منابع، تحلیل زمینههای سیاسی و اجتماعی و تفکیک گزارشهای مستند از روایتهای مختلف درباره واقعه کربلاست.
انتهای پیام
