«نامادری» یا رقیب عاطفی؛ چرا کودکان برای پذیرش نامادری به زمان نیاز دارند؟

عاطفه عربی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این‌که طلاق و جدایی والدین یکی از تغییرات آسیب‌زای خانواده در سال‌های اخیر است، گفت: متاسفانه آمار جدایی‌ها رو به افزایش است و کودکانی که در این شرایط قرار می‌گیرند، بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند. میزان این آسیب با توجه به مرحله رشدی و رده سنی کودک، شناخت‌ها و تجربه‌هایی که به دست آورده است، متفاوت خواهد بود.

وی درباره فرزندی که با نامادری زندگی می‌کند، اظهار کرد: باید به چند نکته توجه داشت یکی از مهم‌ترین نیازهای انسان، نیاز به دلبستگی است که از ابتدای تولد فعال می‌شود. دلبستگی، نیازی زیستی است و کودک از همان لحظه تولد به دنبال یک «پایگاه امن» می‌گردد؛ پایگاهی که بتواند در شرایط ترس، تنهایی یا مواجهه با مشکل به آن پناه ببرد. این نیاز در بزرگسالی و در تمام طول زندگی نیز ادامه پیدا می‌کند و انسان هنگام ترس یا دشواری همچنان به دنبال فردی امن برای حمایت و آرامش می‌گردد.

این روانشناس در پاسخ به این سوال که چرا تصویر «زن بابا» در فرهنگ ما منفی است و این انگاره چه اثری بر رفتار خانواده‌ها دارد، گفت: در فرهنگ ما، مراقبت‌کننده اصلی کودک معمولا مادر یا فردی جایگزین مانند پرستار دائم است. ما برای شکل‌گیری دلبستگی، مراحلی شامل پیش‌دلبستگی، شکل‌گیری دلبستگی و در نهایت دلبستگی مشخص را پشت سر می‌گذاریم؛ مرحله‌ای که کودک پس از دو سالگی قادر است جدایی موقت را درک و تحمل کند.

به گفته عربی وقتی «پایگاه امن» کودک در اثر طلاق یا فوت مادر آسیب می‌بیند، او دچار سوگ (نمادین یا واقعی) می‌شود. در چنین شرایطی که کودک سوگوار است، ورود فردی جدید به چرخه ارتباطی می‌تواند تنش‌زا باشد. کودک ابتدا با اعتراض، بهم‌ریختگی و سروصدا واکنش نشان می‌دهد و اگر این روند ادامه یابد، دچار ناامیدی و در نهایت گسست عاطفی می‌شود؛ این سکوت پس از طوفان، به معنای آرامش نیست، بلکه نشانه قطع امید از بازیابی جایگاه امن قبلی است که می‌تواند منجر به اضطراب جدایی، سبک‌های دلبستگی ناایمن یا ترس از رهاشدگی شود.

وی در ادامه تصریح کرد: آسیب‌های این دوران به مرحله رشدی کودک بستگی دارد. اگر فرد در دوران نوجوانی باشد، در مرحله هویت‌سازی با این پرسش مواجه می‌شود که «من کیستم؟»؛ پاسخ او ممکن است این باشد که «من کسی هستم که رها شده‌ام». اگر …