گیلان، سرزمین باران، شالیزارهای گسترده و باغهای زیتون و فندق، سالهاست که در ذهن ایرانیان با سرسبزی، حاصلخیزی و کشاورزی گره خورده است؛ استانی که بخش مهمی از هویت روستایی و اقتصاد محلی آن بر پایه زمین، آب و تولید محصولات کشاورزی شکل گرفته است. با این حال، پشت این تصویر آشنا و سبز، واقعیتی متفاوت و نگرانکننده در حال شکلگیری است؛ بحرانی که برخلاف سیل، طوفان یا دیگر حوادث ناگهانی، یکشبه خود را نشان نمیدهد و آرام و تدریجی، بنیانهای کشاورزی را تحت تاثیر قرار میدهد.
تغییرات اقلیمی، نوسانات و بینظمی بارشها، کاهش منابع آب، فرسایش و افت کیفیت خاک، تغییر الگوی شیوع آفات و بیماریها، افزایش هزینههای تولید، کمبود نیروی کار، خرد شدن و تغییر کاربری اراضی کشاورزی، ضعف نظام بازاررسانی و افزایش واسطهگری، در کنار کاهش انگیزه نسل جوان برای ادامه فعالیت در بخش کشاورزی، مجموعهای از چالشها را پیش روی کشاورزی گیلان قرار دادهاند؛ چالشهایی که ممکن است هر یک به تنهایی تدریجی و قابل مدیریت به نظر برسند، اما در کنار یکدیگر میتوانند به بحرانی ساختاری و عمیق تبدیل شوند.
در چنین شرایطی، «سونامی خاموش» تعبیری است که میتواند تصویری روشن از وضعیت امروز کشاورزی گیلان ارائه دهد؛ موجی که هنوز شاید آثار ویرانگر آن بهطور کامل در سطح جامعه دیده نشود، اما به تدریج در حال تغییر ساختار تولید، تضعیف اقتصاد کشاورزان، تهدید امنیت غذایی و فرسایش سرمایههای طبیعی و انسانی استان است؛ لذا «بحران خاموش در کشاورزی گیلان» هشداری بسیار دقیق و تکاندهنده برای توصیف بحرانی است که کشاورزی این منطقه به ویژه در حوزههای برنج،زیتون، فندق با آن روبروست. در این راستا با دکتر محمود هوشیارفرد، پژوهشگر و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان به بررسی بیشتر این موضوع پرداختیم.
دکتر محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه بیش از یک و نیم دهه است که شاهد تغییراتی تدریجی اما بنیادین در کشاورزی گیلان هستیم، اظهار کرد: این تغییرات مانند سونامی است که پیش از رسیدن، آرام به نظر میرسد، اما با قدرتی ویرانگر از راه میرسد و در حال تغییر دادن ساختار کشاورزی این منطقه است.
وی افزود: اگر …
