به گزارش ایسنا، خبرآنلاین نوشت:
ماهور میتواند شاد، حماسی، رسمی، باشکوه، عاطفی یا حتی اندوهگین باشد. آنچه هویت این دستگاه را شکل میدهد، فقط ترتیب نتها نیست؛ بلکه نحوه حرکت ملودی میان گوشهها و بازگشت آن به مرکز اصلی دستگاه است.
دستگاه ماهور چیست؟
ماهور یکی از هفت دستگاه اصلی موسیقی کلاسیک ایرانی است. این هفت دستگاه عبارتاند از:
شور
ماهور
همایون
سهگاه
چهارگاه
نوا
راستپنجگاه
در برخی تقسیمبندیها، آوازهایی مانند بیات ترک، دشتی و افشاری نیز در قالب مجموعهای گستردهتر از دستگاهها و آوازهای موسیقی ایرانی بررسی میشوند. با این حال، ماهور در ردیف موسیقی ایرانی جایگاهی مستقل و تثبیتشده دارد.
از نظر فواصل، ماهور تا حدی به گام ماژور در موسیقی غربی شباهت دارد. به همین دلیل، گاهی برای توضیح ساده آن گفته میشود که ماهور «ماژور ایرانی» است. این تشبیه برای آشنایی اولیه مفید است، اما تعریف دقیقی به شمار نمیرود.
ماهور علاوه بر ساختمان فواصل، به رفتار ملودیک گوشهها، تغییر مراکز صوتی، شیوه اجرای نتها و رابطه میان شاهد و ایست وابسته است. بنابراین، هر ملودی در گام ماژور غربی را نمیتوان ماهور دانست. تفاوت اصلی در شیوه حرکت موسیقی درون این ساختار شکل میگیرد.
تاریخچه دستگاه ماهور
تاریخ دقیق شکلگیری ماهور بهعنوان یک دستگاه مستقل، مانند بسیاری از بخشهای تاریخ موسیقی ایران، بهطور کامل و پیوسته مستند نشده است. بخش مهمی از اطلاعات مربوط به نظامهای موسیقایی گذشته از رسالههای موسیقیدانانی مانند فارابی، ابنسینا، صفیالدین ارموی، قطبالدین شیرازی و عبدالقادر مراغی به دست آمده است.
با این حال، نمیتوان با اطمینان گفت دستگاههای امروزی دقیقاً همان مقامهای موسیقی قرون گذشته هستند. پژوهشهای تاریخی نشان میدهند که ساختار دستگاهی امروز، بهویژه در دوره قاجار و در سده سیزدهم هجری شمسی، بهتدریج در جریان گردآوری و ساماندهی ردیف تثبیت شده است.
در این دوره، ملودیهای قدیمیتر با قطعات و مسیرهای ملودیک جدیدتر ترکیب شدند و مجموعهای شکل گرفت که بعدها در قالب ردیفهای آموزشی و اجرایی مورد استفاده قرار گرفت.
نقش میرزا عبدالله در تدوین ردیف
میرزا …
