جنگلهای بلوط زاگرس سالهاست بیصدا ایستادهاند، درختانی که بخشی از هویت طبیعی و زیستبوم چهارمحال و بختیاری را شکل دادهاند و علاوه بر تأمین بخش مهمی از نیازهای زیستمحیطی منطقه، نقشی اساسی در حفظ خاک، آب، تنوع زیستی و پایداری زندگی جوامع محلی دارند، با این حال، این سرمایه ارزشمند طبیعی در سالهای اخیر با تهدیدهای مختلفی از جمله خشکسالی و تغییرات اقلیمی گرفته تا آفات، آتشسوزی، تخریب پوشش گیاهی و البته قطع غیرمجاز درختان و قاچاق چوب و ذغال مواجه شدهاند.
در گوشهای از چهارمحال و بختیاری، درختی که شاید دهها سال برای رشد آن زمان صرف شده، در مدت کوتاهی قطع میشود، بخشی از چوب آن راهی بازار میشود و بخشی دیگر ممکن است به کورههای ذغال برسد، ذغالی که شاید در ظاهر تنها یک کالای مصرفی باشد، در واقع میتواند حاصل قطع درختی باشد که نابودی آن پیامدهایی فراتر از ارزش اقتصادی چوب دارد، هر درختی که از جنگل حذف میشود، تنها یک قطعه چوب نیست، بخشی از پوشش گیاهی، زیستگاه جانوران و توان اکوسیستم برای حفظ خاک و آب نیز از بین میرود.
قاچاق چوب و ذغال اما پدیدهای تک بعدی نیست که بتوان آن را تنها با برخورد با متخلفان پایان داد. در مناطق محروم و کمتر برخوردار، مسائل اقتصادی و معیشتی، بیکاری و نبود فرصتهای شغلی پایدار میتواند برخی افراد را به سمت استفاده غیرمجاز از منابع طبیعی سوق دهد، همین موضوع باعث شده است که حفاظت از جنگلها در کنار اقدامات نظارتی و برخورد قانونی، نیازمند توجه جدی به وضعیت اقتصادی جوامع محلی و ایجاد مشاغل جایگزین باشد.
در سوی دیگر ماجرا، نیروهای حفاظتی منابع طبیعی قرار دارند که وظیفه صیانت از پهنههای گسترده جنگلی و مرتعی چهارمحال و بختیاری را برعهده دارند، پهنههایی که نظارت مستمر بر تمام نقاط آن، بدون برخورداری از نیروی انسانی، خودرو و تجهیزات کافی، کار سادهای نیست، افزایش توان حفاظتی و تجهیز نیروهای منابع طبیعی میتواند نقش مهمی در شناسایی و جلوگیری از تخلفات داشته باشد، اما این اقدام زمانی اثرگذاری بیشتری خواهد داشت که در کنار آن، مسیرهای اقتصادی جایگزین برای جوامع محلی نیز ایجاد شود.
موضوع قاچاق چوب و ذغال در چهارمحال و بختیاری بهویژه در مناطق جنوبی استان، بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که چگونه میتوان میان حفاظت …
