حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمود طباطبایی در گفتوگو با ایسنا، درباره ویژگیهای رفتاری و اخلاقی پیامبر(ص) برای الگوسازی در زندگی اجتماعی امروز اظهار کرد: اگر بخواهیم سیره پیامبر اکرم(ص) را بهعنوان الگویی برای زندگی اجتماعی امروز استخراج کنیم، دو ویژگی بنیادین «امانتداری و صداقت» و «رحمت و مدارا» بیش از همه اهمیت دارد. در جامعهای که فردگرایی افراطی، بحران اعتماد و گسستهای اجتماعی گریبانگیر انسان معاصر شده است، بازگشت به این دو خصلت نبوی، نه یک انتخاب اخلاقی لوکس، بلکه ضرورتی برای حفظ همبستگی اجتماعی است.
وی افزود: قرآن کریم بر ویژگی امانتداری پیامبر(ص) تأکید دارد و حتی مخالفان نیز ایشان را به «امین» میشناختند. در ادبیات جامعهشناسی امروز، این مفهوم با «سرمایه اجتماعی» و «اعتماد عمومی» پیوند دارد. جامعه امروز که با بحران اعتماد و گسست در روابط اقتصادی، سیاسی و خانوادگی مواجه است، بیش از هر زمان دیگری به بازتولید «صدق» و «امانت» در عرصه عمومی نیاز دارد. پیامبر(ص) فرمودند: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ»؛ مأموریت من برای کامل کردن مکارم اخلاق است. همچنین فرمودند: «عَلَیْکُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّ الصِّدْقَ یَهْدِی إِلَی الْبِرِّ»؛ بر شما باد راستگویی، چراکه راستی به نیکی راه میبرد.
رحمت و مسئولیتپذیری اجتماعی؛ از ویژگیهای مهم سیره نبوی
این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به جایگاه رحمت و مسئولیتپذیری اجتماعی در سیره پیامبر(ص) بیان کرد: آیه ۱۲۸ سوره توبه، پیامبر(ص) را «حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَءُوفٌ رَحِیمٌ» معرفی میکند؛ این «حرص» به معنای دلسوزی فعال و مسئولیتپذیری نسبت به سرنوشت دیگران است. در جامعهای که فردگرایی افراطی رواج یافته، روحیه «دیگریدوستی» و حساسیت نسبت به درد همنوع، حلقه گمشده اخلاق اجتماعی است. قرآن کریم نیز در آیه ۱۰۷ سوره انبیاء، پیامبر(ص) را «رحمت برای جهانیان» معرفی میکند.
طباطبایی ادامه داد: در جهان امروز که خشونت، تروریسم و بیرحمی گاه به نام دین رواج مییابد، رأفت و مهربانی نبوی میتواند پادزهر افراطگرایی باشد. از این منظر، توجه به سیره پیامبر(ص) صرفاً بازخوانی رفتارهایی تاریخی نیست، بلکه میتواند در شکلدهی به اخلاق اجتماعی و نحوه تعامل انسانها در جامعه معاصر مورد استفاده قرار گیرد. …
