این گاریهای چوبی که با جعبههای مخصوص عایقبندی شده، بستنیهایی با طعم واقعی گلاب و میوههای فصل را به دست مردم میرساندند، نقش پررنگی در زندگی روزمره داشتند. در واقع ورود این گاریها به محله، تنها برای خرید بستنی نبود؛ بلکه بهانهای بود تا اهالی از کوچک و بزرگ دور هم جمع شوند.
در واقع، گاریهای چوبی بستنیفروش، یکی از مجاری اصلی انتقال اخبار و اطلاعات در محلههای خراسان بود؛ به طوری که فروشندگان این گاریها، اخبار محله را از خانهای به خانه دیگر منتقل میکردند.
امروز اگرچه آن گاریهای چوبی جای خود را به صنعت بستنیسازی مدرن و فروشگاههای بزرگ دادهاند، اما برای بسیاری از اهالی خراسان، این گاریها همچنان نمادی از تجربه شیرین دوران کودکی و روابط نزدیک اجتماعی در گذشته است.
یک پژوهشگر فرهنگ عامه خراسان، در بررسی سیره بستنیفروشان دورهگرد در دهههای گذشته در شهرهای خراسان رضوی، با اشاره به خاطرات فراموش شده از اصوات، آیینها و ساختارهای اجتماعی خرید بستنی در قدیم، بر لزوم مستندسازی این میراث ناملموس تأکید کرد.
حمید ضیایی، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: حدود ۷۰ تا ۸۰ سال پیش، ورود یک بستنیفروش به محله با فریادهای خاص و ریتمیکی مانند بستنی آی بستنی، نوبر بهاره همراه بود که سکوت و یکنواختی روزهای معمولی را میشکست.
وی توضیح داد: این عبارات و نام بردن از نوع بستنی، تنها یک تبلیغ تجاری نبود، بلکه به نوعی دعوتنامهای برای اهالی محله محسوب میشد که با وجود محدودیت تکنولوژی و عدم وجود رسانههای گروهی در آن زمان، با قدرت و وضوح در فضا پخش میشد و مردمان بسیاری را، چه در خانه و چه در کوچه، به سمت گاری بستنیفروش میکشاند.
این پژوهشگر فرهنگ عامه خراسان، با تکیهبر اسناد و خاطرات مکتوب و شفاهی بیان کرد: در گذشته، بستنیفروشان دورهگرد معمولاً با گاریهای دستی و یک مخزن عایقبندی شده در شهر حضور داشتند.
ضیایی معتقد است: برای یک بستنیفروش دهه ۱۳۰۰ احتمالاً قابل تصور نبود که ۱۰۰ سال بعد صنعت بستنی به این عظمت برسد و طعمها و رنگهای گوناگون جایگزین آن طعم اصیل و سادهی تاریخساز شود یا اینکه روزی ردپای آن گاری و لباس فروشنده به عنوان یک اثر تاریخی در موزهای شخصی یا عمومی حفظ شده باشد.
وی افزود: بستنیفروشان …
