حجتالاسلام والمسلمین مجتبی داوودی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: امام حسن عسکری(ع) با وجود عمر ۲۸ ساله و حصر و نظارت شدید حکومت عباسی، هرگز از رسالت هدایت شیعیان دست نکشیدند و با هوشمندی ارتباط خود را با پیروان حفظ کردند. امام با وجود فشارهای سیاسی، به اخلاق کریمانه و مدارا با حتی بدخواهان شناخته میشدند و در حوزه علمی نیز با پاسخ به شبهات اعتقادی و کلامی، جایگاه علمی خود را نشان دادند. سادهزیستی و رسیدگی به نیازمندان نیز از دیگر ویژگیهای سیره ایشان بود.
وی، مدیریت بحران و حفظ محوریت تشیع را از مهمترین اقدامات امام حسن عسکری(ع) دانست و گفت: در دورهای که فرقههای مختلف شیعی و غیرشیعی فعال بودند، امام با تدبیر، شبکه وکالت را مدیریت و ارتباط خود را با شیعیان در شهرهای مختلف حفظ کردند. وکلا در شهرهایی مانند قم، ری، بغداد و خراسان، وجوه شرعی را دریافت میکردند، به پرسشهای فقهی و اعتقادی پاسخ میدادند و در موارد لازم مسائل را به امام منتقل میکردند.
حجتالاسلام داوودی نامهنگاری و توقیعات، استفاده از زبان رمز و کنایه، آموزش از طریق شاگردان برجسته و حضور در برخی مجالس علمی را از دیگر شیوههای ارتباط امام با شیعیان برشمرد و گفت: امام در کنار این اقدامات، بر تقوا، صبر و انتظار تأکید داشتند و شیعیان را برای دوران غیبت آماده میکردند.
نقش امام حسن عسکری(ع) در آمادهسازی شیعه برای غیبت
نویسنده کتاب «سیره و سبک زندگی امامان شیعه» نقش امام حسن عسکری(ع) در آمادهسازی شیعه برای غیبت را بنیادی و راهبردی توصیف کرد و گفت: یکی از مهمترین اقدامات ایشان، انتقال تدریجی جامعه شیعه از اتکای مستقیم به حضور امام به یک نظام تشکیلاتی متشکل از وکلا و نایبان بود؛ ساختاری که بعدها در دوران غیبت صغری اهمیت ویژهای پیدا کرد.
وی افزود: تأکید بر آموزه انتظار و تقوا، پاسخ به مسائل فقهی و اعتقادی و هدایت شیعیان به سمت مرجعیت علمی، از دیگر اقدامات امام بود. همچنین ایشان با معرفی حضرت مهدی(عج) به یاران مورد اعتماد و تربیت افرادی مانند عثمان بن سعید، زمینه ارتباط شیعیان با امام غایب را فراهم کردند.
داوودی با اشاره به وجود فرقههای مختلف در آن دوره اظهار کرد: امام حسن عسکری(ع) با پاسخ به شبهات و تقویت هویت تشیع اثنیعشری، از سردرگمی شیعیان جلوگیری کردند و زمینه اعتقادی و تشکیلاتی لازم برای دوران غیبت را فراهم ساختند.
دوران ۶ ساله امامت؛ پل عبور از حضور به غیبت
وی دوران ۶ ساله امامت امام حسن عسکری(ع) را یکی از مهمترین دورههای زمینهسازی برای عصر غیبت دانست و گفت: اوج فشار و مراقبت عباسیان، جامعه شیعه را با شرایطی مواجه کرد که حضور عادی امام در میان مردم عملاً امکانپذیر نبود. در چنین شرایطی، امام نظام نامهنگاری و نیابت را گسترش دادند و شیعیان را با شیوه جدید ارتباط و هدایت آشنا کردند. مدیریت تولد و معرفی حضرت مهدی(عج)، تقویت سازمان وکالت، پاسخ به شبهات درباره غیبت و تثبیت مرجعیت علمی، از مهمترین اقدامات امام در این دوره بود.
این پژوهشگر دینی خاطرنشان کرد: امام حسن عسکری(ع) با تربیت یاران خاص، ازجمله عثمان بن سعید، زمینه آغاز غیبت صغری را فراهم کردند و با تثبیت هویت تشیع اثنیعشری، مانع از انحراف جامعه شیعه در میان فرقههای مختلف شدند.
حجتالاسلام داوودی اعلام و معرفی تولد حضرت مهدی(عج)، تبیین فلسفه غیبت و انتظار، تقویت شبکه وکالت، پاسخ به شبهات، تأکید بر احادیث مربوط به امام مهدی(عج) و تربیت نایبان را از مهمترین اقدامات امام حسن عسکری(ع) برای تثبیت اعتقاد به امامت فرزندشان عنوان کرد و گفت: هدف اصلی این اقدامات، جلوگیری از ایجاد شبهه درباره تداوم امامت و آمادهکردن شیعیان برای شرایطی بود که دسترسی مستقیم به امام امکانپذیر نبود.
درسهای سیره امام حسن عسکری(ع) برای امروز
نویسنده کتاب «سیره و سبک زندگی امامان شیعه»، مدیریت هوشمندانه بحران با حفظ اصول و انعطاف در روش را یکی از مهمترین درسهای سیره امام حسن عسکری(ع) برای جامعه امروز دانست و گفت: امام در شرایط فشار، به جای برخوردهای شعاری و بینتیجه، با صبر، مدارا و تقیه از اصول خود صیانت کردند.
حجتالاسلام داوودی شبکهسازی و استفاده از ظرفیتهای مردمی را از دیگر درسهای سیره امام دانست و افزود: امام با تقویت شبکه وکالت، ارتباط با شیعیان را در گسترهای وسیع حفظ کردند. امروز نیز برای مواجهه با بحرانهای فرهنگی باید به شبکههای مردمی و نهادهای مدنی کارآمد توجه کرد.
وی پاسخ به شبهات با علم و منطق و حفظ هویت در عین تعامل با دیگران را دو درس مهم دیگر از سیره امام حسن عسکری(ع) دانست و تصریح کرد: همانگونه که امام با وجود تعامل با گروهها و جریانهای مختلف، هویت تشیع را حفظ کردند، امروز نیز حفظ هویت دینی و ملی در کنار تعامل با جهان از چالشهای مهم جامعه است.
انتهای پیام
