سید حبیب الله وکیل زاده-کارشناس ارشد تاریخ در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده، آورده است:
یکی از رخدادهای تلخ که در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار شده است و به دست فراموشی سپرده نمیشود، اشغال ایران توسط متفقین در جنگ جهانی دوم است که به بهانههای واهی، از شمال و جنوب، ایران را مورد تجاوز قرار دادند و برای شش سال در ایران ماندند، هر چند نیروهای ارتش سرخ شوروی دیرتر از نیروهای انگلستان ایران را ترک کردند.
اما علت اصلی تجاوز نیروهای شوروی و انگلستان به ایران چه بود؟ این حمله دارای پیش زمینههایی بود که باید به آن پرداخته و تأثیرات آن نیز بررسی شود.
جنگ جهانی دوم با حمله آلمان نازی به لهستان در روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ میلادی مصادف با ۹ شهریور ۱۳۱۸ هجری شمسی آغاز شد و دو روز بعد از این تاریخ انگلستان و فرانسه با اعلان رسمی جنگ به آلمان، مهیبترین جنگ تاریخ را آغاز کردند.
جنگ، خیلی زود چهره جهانی به خود گرفت چون علاوهبر درگیر شدن کشورهای زیادی در دو آرایش متفقین و متحدین، بخش وسیعی از جهان شامل تمام اروپا(به استثنای سوئیس) شمال آفریقا، روسیه و قسمت مهمی از آسیا در کنار اقیانوسها و دریاهای جهان، صحنه نبردهای متعدد شدند. در این میان خاورمیانه با توجه به موقعیت استراتژیک خود اهمیت ویژه یافت و مانند جنگ اول، خلیج فارس برای هر دو گروه نقش کلیدی ایفا میکرد. نفت خلیج فارس همچون جنگ جهانی اول در نبرد دوم نیز از نقش تعیینکنندهای برخوردار بود، بنابراین انگلستان که منطقه را در اختیار داشت حاضر نبود به هیچ قیمتی خطری از سوی دشمن متوجه نفت خوزستان شود.
از سوی دیگر آلمان هیتلری نیز برای این قسمت از جهان برنامههای ویژهای داشت. اقدامات «رشید عالی گیلانی»(عامل آلمانیها در عراق) و حضور پر رنگ مأموران آن در ایران به همین منظور بازمیگشت. متفقین نهتنها از آلمان بلکه از حضور دشمن خطرناک دیگری یعنی ناوگان دریایی ژاپن که به نفع متحدین وارد جنگ جهانی دوم شده بود هراس داشتند، بنابراین بهدقت مراقب اوضاع در خلیج فارس بودند.
وقتی در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱، مطابق با اول تیر ۱۳۲۰، ارتش آلمان بدون اعلان جنگ تهاجم وسیع خود را به خاک اتحاد جماهیر شوروی آغاز کرد، خلیج فارس به یکی از مهمترین مناطق استراتژیک تبدیل شد. آلمانیها …
