به گزارش ایسنا، ایرج ۱۱ دی ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز و در خانوادهای اهل موسیقی به دنیا آمد. پدرش با ردیف موسیقی ایرانی آشنا بود و او را از کودکی با آواز آشنا کرد. ایرج همچنین در مجالس تعزیه حضور پیدا کرد و از خوانندگان و تعزیهخوانانی که با دستگاههای موسیقی ایرانی آشنا بودند، بهره برد. بعدها به تهران آمد و نزد ابوالحسن صبا آموزش دید و از همین مسیر بود که به فضای حرفهای موسیقی و رادیو راه پیدا کرد.
اما آنچه ایرج را به صدایی فراتر از محافل تخصصی موسیقی ایرانی تبدیل کرد، فقط توانایی او در اجرای آواز نبود؛ بلکه قابلیت او برای قرار گرفتن در بسترهای گوناگون موسیقایی بود. صدای پرقدرت و شفاف او میتوانست در یک آواز سنتی با تحریرهای طولانی و جملهبندیهای آوازی خودنمایی کند و بعد، روی ملودیای ریتمیک و ارکسترال بنشیند و با زبان موسیقی روز سخن بگوید.
یکی از نمودهای حضور ایرج در موسیقی عامهپسند را میتوان در سینمای دهه ۴۰ دنبال کرد؛ دورهای که صدای او در شماری از فیلمهای سینمایی شنیده شد. «گنج قارون» از شناختهشدهترین نمونههاست؛ فیلمی که محمدعلی فردین در آن به جای صدای ایرج لبخوانی کرد. به این ترتیب، صدای ایرج در کنار تصویر فردین قرار گرفت و بخشی از قطعات موسیقایی این فیلم با صدای او در میان مخاطبان آن دوره شناخته شد.
اما ایرج تنها خواننده شادیهای سینمایی نبود. «ای کبوتر، ناله سر کن» روی دیگری از صدای او را آشکار میکند؛ صدایی که در اینجا از فضای شاد و کوچهبازاری فاصله میگیرد و به حسرت، تنهایی و شکست نزدیک میشود. متن ترانه با استفاده از دوبیتی مشهور «اگر دستم رسد بر چرخ گردون» به فضای شعر فولکلور و ادبیات عامه نزدیک میشود و تصویر کبوتر، بهانهای برای روایت رنج و بیپناهی شخصیت است.
چند سال بعد، همین انعطاف را میتوان در «من یه پرندهام» نیز شنید؛ قطعهای که آهنگسازی آن به حسین صمدی نسبت داده شده است. این بار ایرج در فضایی …
