متخصص روانپزشکی و مدیر گروه سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، گفت: با گسترش بیرویه ساختوسازها در کلانشهرها و توسعه افقی و عمودی شهرها، مسئله مدیریت پسماندهای ساختمانی (نخالهها) به یکی از چالشهای جدی و روزمره شهروندان تبدیل شده است.
حمید دانایی در گفت و گو با ایسنا بیان کرد: آنچه در نگاه نخست شاید تنها یک مشکل زیستمحیطی یا مهندسی به نظر برسد، از منظر روانشناسی محیطی و سلامت عمومی، دارای ابعادی بسیار عمیقتر و آسیبزا است. انباشت طولانیمدت کیسههای سیمان، آجرهای خرد شده، تودههای شن و ماسه و فلزات بازیافتی در حاشیه خیابانها، پیادهروها و ورودی محلات، نه تنها زیبایی بصری شهر را زیر سؤال میبرد، بلکه به عنوان یک استرسور محیطی مداوم، بر ساختار روانی و عاطفی ساکنان این مناطق تأثیر مخرب میگذارد.
این استاد دانشگاه در تشریح این پدیده تأکید کرد: شهر را نباید صرفاً یک سازه فیزیکی و مجموعهای از بتن و آهن دانست، بلکه شهر یک محیط روانی پویا است که مستقیماً با ذهن و روح انسان در ارتباط است. مغز انسان موجودی است که به طور مداوم در حال دریافت، پردازش و تفسیر نشانهها از محیط پیرامون خود است.
وی خاطرنشان کرد: وقتی فردی از خیابانی عبور میکند که با کوهی از نخالههای ساختمانی و زبالههای عمرانی مواجه است، مغز او به جای دریافت آرامش، سیگنالهای هشدار دهندهای را دریافت میکند. این تصویر به صورت ناخودآگاه پیامی مبنی بر بینظمی، از هم گسیختگی و فقدان کنترل را به مرکز پردازش مغز میفرستد.
دکتر دانایی اظهار کرد: این وضعیت فعالسازی مداوم سیستم هشدار ناخودآگاه، مستقیماً بر سطح هورمونهای استرس در بدن تأثیر میگذارد. مطالعات علمی در حوزه روانشناسی محیطی و سلامت روان شهری نشان دادهاند که محیطهای شلوغ، به همریخته و دارای آلودگی بصری بالا، با افزایش سطح کورتیزول (هورمون استرس) در بدن همراه است.
وی گفت: افزایش کورتیزول میتواند منجر به بروز علائم متعددی نظیر اضطراب مزمن، خستگی ذهنی، تحریکپذیری و اختلال در خواب شود. در مقابل، فضاهای شهری که منظم، پاک و دارای عناصر طبیعی نظیر فضای سبز باشند، محرکهای مثبتی برای مغز محسوب شده و با تقویت تولید دوپامین و سروتونین، حس آرامش و رضایت را در …
