اگرچه مهاجرت میتواند در مسیر رشد علمی و حرفهای افراد فرصتهایی ایجاد کند، تداوم خروج سرمایههای انسانی میتواند ظرفیت کشور برای توسعه علمی، فناوری، اقتصادی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، دلایل مهاجرت نخبگان نیز به یک عامل محدود نمیشود؛ از دغدغههای معیشتی، اشتغال و آینده اقتصادی گرفته تا کیفیت زیست دانشگاهی، دسترسی به زیرساختهای پژوهشی، امکان پیشرفت مبتنی بر شایستگی، امنیت شغلی و مهمتر از همه، احساس اثرگذاری و امکان حل مسائل واقعی کشور، مجموعهای از عوامل در تصمیم نخبگان برای ماندن یا مهاجرت نقش دارند.
از سوی دیگر، حفظ نخبگان صرفاً با توصیه و سیاستهای مقطعی امکانپذیر نیست و نیازمند ایجاد زیستبومی است که در آن افراد توانمند بتوانند مسیر علمی و حرفهای خود را با چشماندازی روشن دنبال کنند. در همین راستا، خبرنگار ایسنا با هدف بررسی ابعاد مختلف مهاجرت نخبگان، عوامل مؤثر بر تصمیم آنان برای ماندن یا مهاجرت، نقش دانشگاهها و استادان در ایجاد انگیزه برای ماندگاری و همچنین راهکارهای حفظ و بازگشت سرمایه انسانی، با رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی و تعدادی از استادان دانشگاه گفتوگو کرده است.
نخبگان به دنبال محیطی برای اثرگذاری معنادار هستند
مهدی فیضی در گفتوگو با ایسنا درباره وضعیت مهاجرت نخبگان و مهمترین چالشهای موجود در این زمینه، اظهار کرد: مسئله مهاجرت نخبگان مانند بسیاری از مسائل اجتماعی و اقتصادی، یک مسئله چندبعدی و پیچیده است و طبیعتاً نمیتوان صرفاً با شاخصهای کمی، روندها و پیامدهای آن را تحلیل کرد. ضمن اینکه حتی در خصوص آمار و ارقام مربوط به مهاجرت نخبگان نیز اطلاعات با دقت و جامعیت مطلوب در دسترس نیست.
وی ادامه داد: آنچه مشخص است این است که یک فرد نخبه به دنبال داشتن و یافتن زیستبومی است، که بتواند در آن توانمندیهای خود را به بهترین شکل محقق کند و به مرحله ظهور و بروز برساند. اگر این زیستبوم در داخل کشور فراهم نباشد، فرد ممکن است برای یافتن چنین محیطی به خارج از مرزهای کشور فکر کند.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی اضافه کرد: تلاشی که در کشور، بنیاد ملی نخبگان و در گستره زیستبوم نوآوری و فناوری صورت میگیرد، این است که زمینهها و بسترهای رشد …