سیدامین طباطبایی درگفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه خرید پایاننامه را نمیتوان صرفاً به تنبلی تحصیلی دانشجو نسبت داد، اظهار کرد: البته در برخی موارد، ضعف انگیزه، کمکاری و تمایل به دستیابی آسان به مدرک بدون انجام کار علمی واقعی وجود دارد، اما اگر این پدیده را فقط با ویژگیهای فردی دانشجویان توضیح دهیم، بخش مهمی از مسئله را نادیده گرفتهایم. مجموعهای از عوامل، زمینه ساز ظهور پدیده تقلب در پایان نامه های دانشجویان تحصیلات تکمیلی شده است.
وی ادامه داد: از جمله این عوامل میتوان به عدم بازدارندگی قوانین موجود، ساختار معیوب داوری پایاننامه ها، مشکلات فرهنگی و تربیتی، کارایی پایین سیستمهای مشابهیاب و نیزعدم وجود زیرساختهای مناسب برای تشخیص تقلب های با منشا هوش مصنوعی اشاره کرد. پایاننامه خریداریشده الزاماً به معنای شکست قطعی در جلسه دفاع نیست. اگر متن خریداریشده ضعیف باشد، تناقضهای درونی داشته باشد، دادههای آن ساختگی یا غیرقابل دفاع باشد و دانشجو نیز بر محتوای آن تسلط نداشته باشد، طبیعتاً در جلسه دفاع احتمال آشکار شدن مسئله بسیار زیاد است.
این استاد دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص این است که استادان راهنما و داوران صرفاً متن را ارزیابی نکنند، بلکه با پرسشهای تخصصی و گاه پیشبینینشده، توانایی دانشجو در توضیح منطق پژوهش و دفاع از یافتههای آن را بسنجند، تصریح کرد: برای مثال، داور میتواند بپرسد چرا این روش تحقیق انتخاب شده، چرا این متغیرها یا منابع مورد استفاده قرار گرفتهاند، دادهها چگونه به دست آمدهاند، محدودیت پژوهش چیست و اگر یکی از فرضهای اصلی تغییر کند، نتایج چه تغییری خواهند کرد.
طباطبایی با بیان اینکه پاسخ به این پرسشها معمولاً بسیار دشوارتر از ارائه یک متن آماده است، عنوان کرد: اما از طرف دیگر نباید تصور کنیم که هر پایاننامه خریداریشده الزاما در دفاع کشف میشود. اگر پایاننامه با کیفیت ظاهری مناسبی تهیه شده باشد و فرآیند دفاع نیز بیشتر بر ارزیابی متن، اصلاحات شکلی و پرسشهای قابل پیشبینی متمرکز باشد، امکان عبور یک کار غیرواقعی از فرآیند دفاع وجود دارد. به همین دلیل، نمیتوان دفاع را تنها سد مقابله با تقلب دانست.
وی خاطرنشان کرد: در مورد اینکه آیا استادان به دلایل مصلحتی …
