وی خاطرنشان کرد: رویشگاههای زاگرس از ذخایر ارزشمند گونههای گیاهی دارویی برخوردارند، اما این اکوسیستم در سالهای اخیر تحت تأثیر عواملی مانند خشکسالی، افزایش دما، تغییر الگوی بارش، آتشسوزی، چرای بیرویه، تغییر کاربری اراضی و برداشت غیراصولی از منابع طبیعی با فشارهای فزایندهای مواجه شده است.
بیرانوند با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در حفاظت از منابع طبیعی، تصریح کرد: اگر قرار است حفاظت از جنگلهای زاگرس پایدار باشد، باید معیشت جوامع محلی نیز مورد توجه قرار گیرد؛ نمیتوان از مردم انتظار داشت منابع طبیعی را حفظ کنند، اما برای درآمد و اشتغال پایدار آنان برنامهای نداشته باشیم.
گیاهان دارویی؛ حلقه اتصال حفاظت و معیشت
دستیار ویژه دبیرکل بنیاد ملی حامیان علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه گیاهان دارویی میتوانند به حلقه اتصال حفاظت از طبیعت و اقتصاد جوامع محلی تبدیل شوند، گفت: هدف باید این باشد که گیاهان دارویی از یک عامل فشار بر طبیعت به ابزاری برای حفاظت تبدیل شوند.
وی ادامه داد: زمانی که برداشت بیرویه از رویشگاههای طبیعی کاهش یابد و در مقابل، امکان کشت گونههای اقتصادی مانند آویشن و آنغوزه برای جوامع محلی فراهم شود، میتوان انتظار داشت بخشی از فشار بر جنگلها و مراتع کاهش پیدا کند.
بیرانوند خاطرنشان کرد: توسعه این بخش تنها به آموزش کشت محدود نمیشود، بلکه باید زنجیره کاملی از تولید، فرآوری، بستهبندی، بازاریابی و صادرات شکل گیرد تا کشاورز و بهرهبردار محلی سهم واقعی خود را از ارزش اقتصادی این محصولات دریافت کند.
ضرورت حفاظت علمی از رویشگاههای گیاهان دارویی
وی یکی از الزامات اساسی را حفاظت علمی از رویشگاههای طبیعی دانست و گفت: پهنهبندی مناطق حساس، تعیین ظرفیت و سهمیه برداشت، ایجاد بانکهای ژن و پایش مستمر وضعیت گونههای گیاهی باید در دستور کار قرار گیرد.
این مسئول افزود: در کنار حفاظت، احیای رویشگاههای آسیبدیده نیز اهمیت زیادی دارد و باید از بذر و نهال گونههای بومی و سازگار با شرایط اقلیمی هر منطقه استفاده شود.
بیرانوند با اشاره به ظرفیت فناوریهای نوین برای حفاظت از جنگلهای زاگرس اظهار کرد: استفاده از سامانههای GIS، تصاویر ماهوارهای و پهپادها میتواند پایش مستمر سلامت جنگلها و شناسایی کانونهای بحرانی را امکانپذیر کند.
خشکسالی و گرما؛ تهدیدی جدی برای زاگرس
وی افزایش دما و تداوم خشکسالی را از مهمترین تهدیدهای پیش روی جنگلهای زاگرس عنوان کرد و گفت: کاهش رطوبت خاک، افزایش تبخیر و تعرق، تشدید تنش آبی، افزایش احتمال بروز آفات و بیماریها و فراهم شدن شرایط برای گسترش آتشسوزی از پیامدهای افزایش دما در این منطقه است.
بیرانوند افزود: زوال و خشکیدگی بلوطها، تغییر پراکنش گونههای گیاهی و حرکت برخی گونهها به سمت ارتفاعات بالاتر نیز میتواند از پیامدهای تغییرات اقلیمی بر اکوسیستم زاگرس باشد.
وی تغییر الگوی بارش را نیز مورد توجه قرار داد و گفت: بارشهای شدید و کوتاهمدت، در بسیاری از موارد به جای آنکه موجب تغذیه مناسب منابع آب و خاک شوند، به روانآب و سیلاب تبدیل میشوند؛ بنابراین توسعه آبخیزداری و آبخوانداری برای افزایش نفوذ آب و تقویت منابع زیرزمینی ضروری است.
مدیریت چرا و کنترل آفات در کنار احیای جنگل
دستیار ویژه دبیرکل بنیاد ملی حامیان علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران، مدیریت چرا را یکی دیگر از اقدامات ضروری دانست و اظهار کرد: تنظیم زمان و شدت چرا و قرق موقت مناطق بحرانی میتواند فرصت لازم برای بازسازی پوشش گیاهی و زادآوری طبیعی جنگل را فراهم کند.
وی همچنین بر ضرورت استفاده از روشهای علمی و زیستی برای مدیریت آفات تأکید کرد و افزود: در کنار روشهای اصولی کنترل آفات، استفاده از ظرفیت عوامل بیولوژیک و دشمنان طبیعی آفات میتواند به کاهش آسیب به درختان بلوط کمک کند.
انتهای پیام
