محمد درویش، در گفت و گو با ایسنا با تأکید بر اینکه پدیده فرایند فرونشست زمین به یکباره رخ نمیدهد و این یک فاجعه غیرقابل بازگشت و بسیار کند اما ویرانگر است، هشدار داد: خراسان رضوی به دلیل بیتوجهی طولانی مدت به محیطزیست، در شرایطی بحرانی قرار گرفته است.
وی بیان کرد: فرآیند نشست زمین به سرعت رخ نمیدهد؛ بلکه نتیجه سالها، دههها و حتی قرنها کملطفی و بیتوجهی به ظرفیت اکولوژیکی منطقه است.
این فعال محیطزیست با اشاره به اینکه تنها ۴ میلیمتر فرونشست زمین به معنای رسیدن به شرایط بحرانی است، اظهار کرد: در بخشهای وسیعی از استان، میزان نشست زمین ۷۰ تا ۸۵ برابر حد بحرانی است؛ موضوعی که نشان میدهد الگوی توسعه اتخاذ شده، هیچ تناسبی با واقعیتهای بومشناختی و ظرفیتهای اکولوژیک خراسان ندارد.
وی با بیان اینکه شهرستان نیشابور رکورددار طولانیترین و عمیقترین میزان فرونشست است، افزود: این پدیده اکنون به زیرساختهای حیاتی نظیر شبکههای گاز، خطوط ریلی و برخی ابنیه روستایی آسیب وارد کرده و به آنها نزدیک شده است.
این کنشگر و فعال محیطزیست با تأکید بر اینکه ظهور فروچاله، آخرین و غیرقابل بازگشتترین مرحله در فرآیند ویرانگر بیابانزایی است، تصریح کرد: استان خراسان با بحران جدی بیابانزایی و تخریب خاک مواجه است و چنانچه بخواهیم فرصت بازسازی طبیعی به اکوسیستم بدهیم، دستکم ۵۰ تا ۷۰ هزار سال زمان برای ترمیم این خسارات نیاز است.
هیچ تغییری در سبک زندگی مردم دیده نمیشود
وی با بیان اینکه در حال حاضر، کشاورزی در این مناطق به گونهای است که با اقلیم سازگار نیست و راندمان پایین است، خاطرنشان کرد: گرچه این وضعیت را میبینیم اما هیچ تغییری در سبک زندگی مردم دیده نمیشود.
درویش در ادامه به موضوع کمبود آب اشاره کرد و گفت: اگر خراسان واقعاً میخواهد با بحران کمبود آب به درستی رفتار کند، باید از سبک زندگی مردم شروع کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر میزان مصرف آب در بخشهای مختلف در حد استانداردهای جهانی باشد و ما با کمبود آب روبرو شویم باید به گونههای دیگری مثل انتقال آب فکر کنیم اما اکنون در استانی هستیم که در بخشهای مختلف راندمان آب بسیار پائین است.
این فعال محیطزیست با بیان اینکه فرسوده بودن بخش بسیاری از شبکههای انتقال آب موجب شده که راندمان آب در این بخش هم پائین باشد، تصریح کرد: ضایعات آب در کشاورزی بسیار بیشتر از حد استاندارد است.
وی با بیان اینکه در کشور محرومی به دنیا نیامدهایم و دچار محدودیت آب و خاک نیستیم برای همین نباید انگشت اتهام را به سمت آسمان دراز کنیم، تصریح کرد: ما با خشکسالی مدیریتی روبرو هستیم.
درویش مشکلات و معضلات موجود را حاصل تصمیمات غلط مدیریتی و استفاده نادرست از ظرفیتها دانست و اظهار کرد: باید دیدمان را بازتر کنیم، از آدمهای با ظرفیت و متخصص در پستهای کلیدی استفاده کنیم و شجاعت تغییر را پیدا کنیم.
وی تأکید کرد: اگر شهامت انجام اصلاحات ساختاری و مدیریتی را داشته باشیم، میتوانیم ایران را به کشوری بسیار ثروتمند و موفق تبدیل کنیم که منابعش را به درستی مدیریت کرده است.
وقتی خاک زیر پای ما فرو میرود
درویش، بیان کرد: اگرچه آب به عنوان یکی از دغدغههای اصلی همواره مطرح بوده، اما بحران خاک امروز پررنگترین چالش ملی است. ایران در فهرست کشورهایی با بالاترین نرخ فرسایش خاک قرار دارد. این فرسایش، آلودگی هوا و کاهش تنوع زیستی، چهار ضلعی تشکیل دادهاند که تعادل اکولوژیک کشور را تهدید میکنند؛ اما در میان این موارد، پدیده نشست زمین به عنوان هشدار نهایی و خطرناکترین پیامد، خودنمایی میکند.
وی تأکید کرد: فرونشست زمین، فرآیندی یکشبه نیست؛ بلکه آخرین مرحله پیش از بیابانزایی کامل و نتیجه سالها نادیده گرفتن قوانین سختگیرانه طبیعت است.
این فعال محیطزیست با اشاره به آمارهای نگران کننده، بیان کرد: ما در استانهای متعددی از جمله خراسان رضوی با این پدیده مواجهیم. در نقاطی مانند کاشمر، خلیلآباد و به ویژه نیشابور، شکافهای عمیق و عریضی در زمین ایجاد شده است که نشان دهنده پایین آمدن یکنواخت و سریع لایههای خاک است. این فرو ریزشها، زیرساختها را تهدید کرده و چهره جغرافیایی منطقه را تغییر دادهاند.
وی ادامه داد: هر منطقهای که در آن سطح آبهای زیرزمینی افت کند، زمین شروع به نشست میکند. این نشست، زنجیرهای از واکنشها را به بار میآورد.
درویش گفت: افزایش شدید گرد و غبار، کاهش شدید جمعیت پرندگان و افزایش اختلاف دمای شب و روز تمام این موارد، نشانههای قطعی و محکمی هستند که یک منطقه با سرعت در حال تبدیل شدن به بیابان است. تقریباً تمام نقاط خراسان رضوی درگیر این چرخه مخرب شدهاند.
وی اظهار کرد: جامعه ما هنوز به سطحی از آگاهی نرسیده که با محیطزیست خود رابطهای عاشقانه و مسئولانه داشته باشد. برای نجات سرزمینمان، باید نسلی را تربیت کنیم که عاشق خاک و آب این دیار باشد.
این فعال محیطزیست تأکید کرد: تغییر نگرشها و رفتارها یک شبه اتفاق نمیافتد و نیازمند صبر و برنامهریزی بلندمدت است؛ اما اگر امروز پایههای این تغییر فرهنگی و مدیریتی نهادینه نشود، فردایی در انتظار نسلهای بعد خراسان رضوی، به جز خاکستری بیابانزده و فرونشسته، نخواهد بود. راه نجات، در ترکیب مدیریت هوشمند منابع با تربیت شهروندی آگاه و دلسوز نهفته است.
انتهای پیام
