داستان کتاب با صالحه، مادر ابراهیم آغاز میشود؛ زنی که در گفتگو با دیگر زنان، درباره گذشته مسلمانان نیجریه، استعمار بریتانیا و «شیخ بزرگ» سخن میگوید. نامی که در ابتدا به یادش نمیآید، اما خاطرات خانواده و تاریخ سرزمینش را به او بازمیگرداند.
اما «اهل زاریا» تنها داستان کودکی زکزاکی نیست. روایت نجمه جوادی در ادامه به سالهایی میرسد که ابراهیم با انقلاب اسلامی ایران و امام خمینی(ره) آشنا میشود؛ آشناییای که مسیر فکری و اجتماعی او را تغییر میدهد.
در یکی از بخشهای کتاب، ابراهیم پس از شنیدن سخنان استاد علوم سیاسی درباره انقلاب ایران و امام خمینی(ره)، به دنبال شناخت بیشتر میرود. او سرانجام تصویری از امام خمینی(ره) پیدا میکند و آن را در میان دانشجویان توزیع میکند:
«ابراهیم در فکر فرو رفت. باید بیشتر درباره این مرد میفهمید و بالاخره توانست عکس روح الله خمینی را در حال نمازخواندن ببیند. مِهر این مرد به دلش افتاد. اصلا اینکه یک نفر بتواند استعمار را شکست دهد برایش قابل احترام بود. عکس سیاهوسفید او را در صدها نسخه کپی کرد و به دانشجویان داد. او میخواست ثابت کند که میتوان بر ظلم غلبه کرد.»
این بخش از کتاب، یکی از نقاط اتصال روایت زندگی زکزاکی با تاریخ انقلاب اسلامی است؛ جایی که یک دانشجوی نیجریهای از طریق تصویر و خبر انقلاب ایران، به دنبال شناخت بیشتر امام خمینی(ره) میرود.
جرقه نگارش «اهل زاریا» در سال ۱۳۹۹ و پس از تماشای یک مصاحبه زده شد. نجمه جوادی برای نگارش این اثر چهار سال پژوهش و یک سال نگارش انجام داده است. حاصل این پژوهش و نگارش، کتابی ۱۷۶ صفحهای است که نشر بینالملل آن را منتشر کرده است.
کتاب در ادامه زندگی زکزاکی را تا حوادث سالهای بعد و شکلگیری جریان شیعیان نیجریه دنبال میکند؛ جریانی که نام زکزاکی را در جهان اسلام مطرح کرد و سرانجام در حادثه خونین زاریا در سال ۱۳۹۴ با یکی از تلخترین مقاطع تاریخ معاصر شیعیان نیجریه مواجه شد.
در ۲۱ آذر ۱۳۹۴، حمله ارتش نیجریه به شیعیان شهر زاریا به کشته و زخمی شدن شمار زیادی از مردم و تخریب حسینیه بقیةالله انجامید. این حادثه نام ابراهیم زکزاکی را بیش از گذشته در رسانههای جهان مطرح کرد.
«اهل زاریا» تلاش میکند این شخصیت را نه فقط از قاب خبرهای مربوط به حوادث نیجریه، بلکه از مسیر کودکی، خانواده، تاریخ سرزمینش، تحولات فکری و انتخابهایش روایت کند؛ روایتی که از صالحه، مادر ابراهیم، آغاز میشود و به سرگذشت مردی میرسد که نامش با زاریا، تشیع و مقاومت در نیجریه گره خورده است.
نجمه جوادی در این اثر به جای ارائه یک زندگینامه صرف، از قالب داستان برای بازسازی بخشی از تاریخ معاصر جهان اسلام استفاده کرده است؛ تاریخی که در آن، خاطرات یک مادر، قصههای یک خانواده، مبارزات مسلمانان نیجریه و تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر زندگی یک جوان، در کنار هم قرار میگیرند.
در بخشی از کتاب آمده است:
«صالحه لبخند زد و از او خواست ادامه بدهد. زن میخواست بداند شیخ بزرگ دقیقاً چه کسی بوده؟ هنوز حرفش تمام نشده بود که یکی از زنها همانطور که سعی میکرد نوزادش را شیر بدهد، گفت: کاش برایمان از حکومت اسلامی سوکوتو میگفتی. دیروز دخترم از من دربارهاش میپرسید.»
«اهل زاریا» در ۱۷۶ صفحه توسط نشر بینالملل منتشر شده است. کد مطلب 6920266 زهرا اسكندری
