به گزارش خبرنگار مهر، کاهش توان تولید روزانه بنزین کشور به حدود ۱۲۰ میلیون لیتر و رشد مصرف تا محدوده ۱۳۴ تا ۱۳۶ میلیون لیتر در روز، مسئله ناترازی سوخت را از یک هشدار کارشناسی به یکی از چالشهای فوری سیاستگذاری انرژی تبدیل کرده است. برآوردها نشان میدهد میانگین عرضه و مصرف بنزین پیش از جنگ رمضان حدود ۱۳۱ میلیون لیتر در روز بوده که نزدیک به ۱۲۰ میلیون لیتر آن از محل تولید داخل و حدود ۱۲.۴ میلیون لیتر از مسیر واردات تأمین میشده است. با محدود شدن امکان واردات و تداوم رشد تقاضا، شکاف عرضه و مصرف در ماههای گرم و همزمان با افزایش سفرها میتواند به بیش از ۲۰ میلیون لیتر در روز برسد؛ رقمی که در صورت اتکا به واردات، ارزبری چند میلیارد دلاری و ریسک اختلال در تأمین را به همراه دارد.
چارچوب طرح دولت و منطق عرضه مازاد
طرح پیشنهادی سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با هدف محدود کردن یارانه بنزین به سقف تولید داخلی، بازتوزیع بخشی از منافع میان خانوارهای فاقد خودرو و ایجاد بازار رسمی برای تقاضای مازاد طراحی شده است. بر اساس این الگو، از مجموع تولید روزانه ۱۲۰ میلیون لیتر، حدود ۱۰۰ میلیون لیتر برای سهمیه یارانهای خودروهای سواری، موتورسیکلتها، تاکسیها، وانتها و سایر کاربریها با نرخ ۱۵۰۰ تومان اختصاص مییابد. سهمیه خودروهای سواری ۱۲۰ لیتر در ماه و سهمیه موتورسیکلتها ۴۰ لیتر پیشبینی شده و هر خانوار فقط برای یک خودروی سواری مشمول سهمیه یارانهای خواهد بود.
در بخش دیگر طرح، ۲۰ میلیون لیتر باقیمانده به عنوان یارانه حملونقل عمومی خانوارهای فاقد خودرو در دهکهای یک تا هفت تعریف میشود. این سهمیه متناسب با بعد خانوار، با مبنای حدود ۵۰ لیتر در ماه برای خانوار متوسط، قابل عرضه در بورس انرژی یا بازار رسمی خواهد بود. دولت نیز متعهد میشود خارج از سهمیههای مصوب، بنزین یارانهای بیشتری عرضه نکند و مصرف مازاد از مسیر قیمت واقعی، بورس انرژی یا واردات تأمین شود. در این چارچوب، قیمت توافقی بنزین مازاد میتواند به محدوده ۲۰ تا ۴۵ هزار تومان در هر لیتر برسد و حقالعمل جایگاهها نیز تا سقف ۱۰ درصد قیمت فروش تعیین شود.
مزیت اصلی این ایده، ارزشمند کردن مصرف انرژی، فاصله گرفتن از قیمتگذاری کاملاً دستوری و آشکار کردن هزینه فرصت مصرف بنزین است. …
