به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین احمد پناهیان در همایش تجلیل از فعالانظرفیتهای اربعین که در مسجد مقدس جمکران برگزار شد، اظهار کرد: برگزاری این نشست در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اقدامی شایسته است زیرا پس از پایان عملیات عظیم اربعین، لازم است ابعاد مختلف این حرکت بررسی، تجربههای بهدستآمده جمعبندی و برای سال آینده چشمانداز روشنی ترسیم شود.
وی با اشاره به جایگاه امام حسن عسکری(ع) در فرهنگ زیارت اربعین افزود: زیارت اربعین با توجه به روایت مشهور امام حسن عسکری(ع)، جایگاه ویژهای در معارف شیعه دارد و از این منظر، توجه به این مناسبت در کنار اجتماع اربعین میتواند فرصتی برای بازخوانی ابعاد این حرکت عظیم باشد.
این سخنران مذهبی ادامه داد: اربعین را نباید صرفاً یک مراسم برای گرامیداشت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) دانست، هرچند این جنبه از اربعین بسیار مهم است، اما این حرکت ظرفیت آن را دارد که بهعنوان یک پدیده تمدنساز و مقدمهای برای ظهور حضرت ولیعصر(عج) مورد توجه قرار گیرد.
پناهیان با بیان اینکه مسجد مقدس جمکران یکی از مناسبترین مکانها برای تبیین این نگاه است، گفت: اجتماع اربعین با چنین گستردگی و تأثیری، پس از قرنها نشاندهنده عمق و گستره اثرگذاری آموزههای اهلبیت(ع) است و میتوان آن را بخشی از حرکت تاریخی تشیع به سمت آینده دانست.
وی افزود: اگر امروز میلیونها انسان در مسیرهای منتهی به کربلا گرد هم میآیند، این اتفاق را باید در امتداد معارف و آموزههایی دید که قرنها پیش از سوی ائمه اطهار(ع) برای جامعه شیعه تبیین شده است.
اربعین ظرفیت تمدنسازی دارد
پناهیان با اشاره به خاطرات خود از سالهای ابتدایی رونق گرفتن راهپیمایی اربعین اظهار کرد: حدود سال ۱۳۸۹ که هنوز اربعین در عراق به گستردگی امروز نرسیده بود، نشانههای یک حرکت متفاوت در حال شکلگیری بود و در همان مقطع بر ضرورت توجه به ظرفیت اربعین تأکید شد.
وی ادامه داد: در آن سالها، مسیرهای اربعین از نظر امکانات و زیرساختها شرایط امروز را نداشت و حتی سرمای شبانه و دشواری مسیر برای زائران مشکلاتی ایجاد میکرد، اما در همان شرایط، اهمیت این حرکت بهتدریج مورد توجه قرار گرفت.
این سخنران مذهبی با اشاره به دیدگاههای مطرحشده درباره اربعین پیش از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: در بررسی اسناد و سخنان گذشته، عبارتی درباره اثرگذاری مغناطیس سیدالشهدا(ع) در اربعین مورد توجه قرار گرفت که به خوبی ظرفیت این اجتماع را توصیف میکرد.
پناهیان افزود: اهمیت این سخن زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم در آن دوره هنوز اربعین به اجتماع میلیونی امروز تبدیل نشده بود و بسیاری از نیروهای مذهبی و انقلابی نیز ابعاد عمیق این حرکت را به شکل امروز درک نکرده بودند.
وی بیان کرد: اربعین در ابتدا عمدتاً با اتکا به ظرفیت مردم شکل گرفت و به تدریج با افزایش شمار زائران، ضرورت ایجاد زیرساختهای لازم و سازماندهی خدمات نیز خود را نشان داد.
زیرساختهای اربعین با فرمان امام شهید تقویت شد
پناهیان با اشاره به افزایش شمار زائران و شکلگیری مشکلات در مسیرهای اربعین گفت: در سالهایی که تعداد زائران ایرانی و عراقی به سرعت افزایش پیدا کرد، پیشبینیهای اولیه پاسخگوی حجم واقعی جمعیت نبود و همین مسئله ضرورت ورود دستگاههای مسئول برای پشتیبانی از این حرکت مردمی را آشکار کرد.
وی ادامه داد: در پی همین شرایط، فرمان تشکیل ستاد پشتیبانی اربعین صادر شد و مجموعه دستگاههای اجرایی و وزارتخانهها برای ایجاد و توسعه زیرساختهای مورد نیاز زائران وارد میدان شدند.
این سخنران مذهبی همچنین به شرایط امنیتی عراق در سالهای فعالیت گروههای تکفیری اشاره کرد و گفت: در مقطعی که داعش تا فاصله نزدیکی از کربلا پیشروی کرده بود و برخی مواکب عراقی نیز به دلیل ناامنی امکان فعالیت نداشتند، بر برگزاری پرشورتر اربعین تأکید شد.
پناهیان افزود: همان سال، حضور زائران ایرانی در اربعین افزایش چشمگیری پیدا کرد و برای نخستین بار شمار زیادی از مردم ایران به صورت میلیونی از مرز عبور کردند و در این زمینه همکاری دستگاههای انتظامی نیز نقش مهمی داشت.
وی بیان کرد: پیام حضور گسترده ایرانیان در اربعین در داخل عراق نیز بازتاب فراوانی داشت و این حرکت میلیونی به تقویت حضور مردم عراق در میدان اربعین و تغییر شرایط اجتماعی و امنیتی آن دوره کمک کرد.
عراقیها با دیدن اربعین به ایرانیان نزدیکتر شدند
پناهیان با اشاره به آثار اجتماعی راهپیمایی اربعین در روابط مردم ایران و عراق اظهار کرد: یکی از مهمترین نتایج این حرکت، شکلگیری ارتباط عمیق میان مردم دو کشور بود و بسیاری از عراقیها نگاه متفاوتی نسبت به ایرانیانی پیدا کردند که در اربعین در کنار آنها قدم میزنند و در موکبها اقامت میکنند.
وی ادامه داد: پیش از گسترش اربعین، بسیاری از زائران ایرانی با وسایل نقلیه وارد عراق میشدند، به زیارت میرفتند و بازمیگشتند و این نوع سفر لزوماً ارتباط عمیقی با مردم عراق ایجاد نمیکرد اما راهپیمایی اربعین شرایط متفاوتی به وجود آورد.
این سخنران مذهبی افزود: حضور ایرانیان در کنار مردم عراق، خوابیدن در موکبها، پیادهروی در مسیر و مشارکت در مناسک اربعین باعث شد بسیاری از مردم عراق احساس کنند زائران ایرانی در این مسیر همانند خود آنها هستند.
پناهیان با اشاره به خاطرهای از یکی از عراقیها گفت: یکی از دوستانی که در حال تهیه مستندی بود نقل میکرد فردی از مردم عراق که پیشتر علاقه چندانی به ایرانیان نداشت، پس از مشاهده حضور پیاده و مردمی ایرانیان در اربعین، نگاهش کاملاً تغییر کرده بود.
وی بیان کرد: امروز این پیوند به جایی رسیده است که برخی از بزرگان و افراد بانفوذ عراقی با نگرانی از احتمال کاهش حضور ایرانیان سخن میگویند و معتقدند اربعین بدون حضور ایرانیان حال و هوای گذشته را نخواهد داشت.
باید فرمان پنج میلیونی شدن اربعین را اجرا کنیم
پناهیان با اشاره به پیشبینی افزایش شمار زائران ایرانی گفت: چند سال پیش و پیش از شیوع کرونا، زمانی که آمار زائران ایرانی به حدود سه میلیون نفر و اندکی بیشتر رسیده بود، بر ضرورت فراهم کردن مقدمات پنج میلیونی شدن اربعین تأکید شد اما هنوز این هدف به طور کامل محقق نشده است.
وی افزود: کرونا یکی از موانع جدی در مسیر افزایش شمار زائران بود اما پس از پایان این دوره نیز لازم است اهتمام بیشتری برای تحقق این هدف صورت گیرد و موانع باقیمانده شناسایی و برطرف شود.
این سخنران مذهبی گرمای هوا را یکی از عوامل محدودکننده حضور زائران دانست و گفت: گرمای شدید مسیر اربعین برای بسیاری از مردم، بهویژه کسانی که در شهرهای خنکتر زندگی میکنند، دشوار است و باید برای این مسئله نیز راهکارهای مناسب طراحی شود.
پناهیان ادامه داد: با وجود گرمای شدید، امسال میزان تلفات ناشی از گرما نسبت به شرایط موجود پایین بود و مردم نیز تا حد زیادی خود را با شرایط اقلیمی مسیر وفق دادند اما همچنان لازم است برای افزایش مشارکت عمومی، مشکلات و موانع شناسایی شود.
وی با اشاره به نتایج برخی نظرسنجیها اظهار کرد: بر اساس برخی نظرسنجیهای ملی، بخش بزرگی از مردم ایران علاقهمند به حضور در اربعین هستند و اگر تنها بخشی از این ظرفیت بالفعل شود، رسیدن به رقم پنج میلیون زائر ایرانی اتفاق دور از دسترسی نخواهد بود.
کاروانهای اربعینی را سازماندهی کنیم
پناهیان یکی از پیشنهادهای خود برای افزایش مشارکت مردم را ساماندهی کاروانهای اربعینی عنوان کرد و گفت: همانگونه که مواکب برای فعالیت در اربعین نیازمند مجوز و سازماندهی هستند، میتوان برای تشکیل کاروانهای اربعینی نیز سازوکار مشخصی ایجاد کرد.
وی افزود: هنوز بسیاری از مردم که علاقهمند به حضور در اربعین هستند، نمیدانند با چه گروه یا کاروانی همراه شوند و گاهی از افراد مختلف درباره اینکه با کدام کاروان میتوانند به اربعین بروند سؤال میکنند.
این سخنران مذهبی بیان کرد: ایجاد کاروانهای مشخص میتواند به خانوادهها و افرادی که تاکنون تجربه حضور در اربعین را نداشتهاند کمک کند تا با اطمینان و برنامهریزی بهتر در این سفر شرکت کنند.
پناهیان ادامه داد: اگر زیرساختهای لازم برای افزایش حضور مردم فراهم شود، رسیدن به پنج میلیون زائر ایرانی میتواند یکی از اهداف عملیاتی اربعین در سالهای آینده باشد و حتی با توجه به ظرفیت موجود، امکان افزایش بیشتر این رقم نیز وجود دارد.
وی گفت: هدف نباید تنها افزایش آمار زائران باشد بلکه باید زمینهای فراهم شود که افراد جدید با شناخت و تجربه واقعی وارد این حرکت شوند و آثار فرهنگی و هویتی اربعین را از نزدیک لمس کنند.
رسانه باید تجربه واقعی اربعین را روایت کند
پناهیان با تأکید بر نقش رسانه در تبیین ظرفیتهای اربعین اظهار کرد: بسیاری از آثار فرهنگی و اجتماعی اربعین هنوز به شکل مناسب ثبت و روایت نشده است و لازم است برای این موضوع در طول سال برنامهریزی جدی صورت گیرد.
وی افزود: مستندسازی تجربه زائران، روایت تحولات اجتماعی اربعین و ثبت خاطرات مردم عراق و ایران میتواند تصویری واقعی از این حرکت عظیم به جامعه ارائه کند.
این سخنران مذهبی ادامه داد: برخی اتفاقات تاریخی در اربعین رخ داده که نباید به سادگی از کنار آنها عبور کرد و لازم است روایت این تحولات برای نسلهای آینده ثبت شود تا ابعاد مختلف حرکت اربعین در حافظه تاریخی جامعه باقی بماند.
پناهیان گفت: رسانهها همچنین باید برای جوانانی که تاکنون اربعین را تجربه نکردهاند، فضایی فراهم کنند تا با واقعیت این اجتماع آشنا شوند و صرفاً از طریق روایتهای ناقص یا برداشتهای غیرواقعی درباره آن قضاوت نکنند.
وی با اشاره به تجربه شخصی خود از فعالیتهای مذهبی افزود: اربعین توانسته است مرزهای مخاطبان سنتی هیئتها و مجالس مذهبی را پشت سر بگذارد و افرادی را با خود همراه کند که شاید پیش از آن حتی سابقه حضور مستمر در هیئت و مجالس عزاداری را نداشتند.
اربعین هویت جوانان را تقویت میکند
پناهیان با تأکید بر آثار هویتی اربعین اظهار کرد: یکی از مهمترین ظرفیتهای این اجتماع، تأثیری است که بر هویت جوانان میگذارد و بسیاری از افراد پس از تجربه مستقیم اربعین، با فضای معنوی و اجتماعی متفاوتی مواجه میشوند.
وی افزود: تجربه حضور در مسیر نجف تا کربلا و مشاهده مشارکت میلیونها انسان از ملیتها و گروههای مختلف، برای جوانی که نخستین بار در این اجتماع شرکت میکند، تجربهای متفاوت و اثرگذار است.
این سخنران مذهبی ادامه داد: اربعین از این جهت توانسته است دامنه مخاطبان فرهنگ عاشورا را گسترش دهد و افرادی را جذب کند که پیش از این ارتباط عمیقی با هیئتها و مجالس مذهبی نداشتند.
پناهیان گفت: لازم است این تجربهها به صورت دقیق ثبت و روایت شود تا جوانان بیشتری با آثار معنوی، اجتماعی و هویتی اربعین آشنا شوند و امکان تجربه مستقیم این حرکت برای آنان فراهم شود.
وی با بیان اینکه اربعین باید در مسیر ظهور حضرت ولیعصر(عج) مورد توجه قرار گیرد، خاطرنشان کرد: باید تلاش کنیم این حرکت عظیم را به آینده و ظهور پیوند بزنیم و از ظرفیت آن برای تقویت ایمان، هویت و آمادگی جامعه اسلامی بهره بگیریم.
از مردم عراق برای میزبانی اربعین تشکر میکنم
پناهیان در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از مردم عراق اظهار کرد: مردم عراق برای حفظ و برگزاری این سنت و میزبانی از زائران، هزینههای فراوانی پرداخت کردهاند و نباید فداکاریهای آنان در این مسیر نادیده گرفته شود.
وی افزود: مردم عراق در سالهای مختلف شهدای بسیاری را تقدیم کردند و بخش مهمی از امنیت و امکان برگزاری مراسم اربعین، مرهون فداکاریهای آنان است.
این سخنران مذهبی با تأکید بر اینکه اربعین را نباید صرفاً یک سنت عشایری یا یک مراسم محدود دانست، گفت: این اجتماع در طول سالهای اخیر ابعاد گستردهای پیدا کرده و به حرکتی فراگیر و اثرگذار در جهان اسلام تبدیل شده است.
پناهیان ادامه داد: پیوند میان مردم ایران و عراق در اربعین، نمونهای از ظرفیت بزرگ امت اسلامی برای همدلی و همافزایی است و باید این سرمایه اجتماعی و فرهنگی با برنامهریزی مناسب تقویت شود.
وی در پایان با اشاره به آرمان ظهور حضرت ولیعصر(عج) گفت: باید تلاش کنیم در زمره زائران حقیقی اربعین قرار بگیریم و این حرکت عظیم را به ظهور حضرت ولیعصر(عج) پیوند بزنیم و از خداوند بخواهیم توفیق یاری امام زمان(عج) را به ما عطا کند. کد مطلب 6923213
