به گزارش خبرنگار مهر، بانک مرکزی به عنوان نهاد سیاستگذار پولی، علاوه بر مسئولیتهای کلان در تعیین نرخ سود و مدیریت بازار باز، نقشی حیاتی در مقام ناظر بر سلامت شبکه بانکی دارد. در اقتصاد ایران که همواره با تورم مزمن و رشد نقدینگی دستبهگریبان است، نظارت مستمر بر عملکرد بانکها تنها یک وظیفه اداری نیست؛ بلکه خط مقدم مبارزه با تورم محسوب میشود. اگر شبکه بانکی از انضباط ترازنامهای فاصله بگیرد و به سمت خلق پول بیرویه حرکت کند، تمام سیاستهای ضدتورمی بانک مرکزی خنثی خواهد شد.
نظارت بانکی؛ از انضباط ترازنامه تا مهار نقدینگی
نظارت مؤثر بانک مرکزی بر عملکرد بانکها، نخستین نقش خود را در کنترل رشد داراییها نشان میدهد. وقتی بانکها برای پوشش هزینههای عملیاتی یا تامین منافع ذینفعان خود، اقدام به اعطای تسهیلات کلان بدون پشتوانه یا بنگاهداری پرریسک میکنند، عملاً موتور تولید نقدینگی را روشن کردهاند. این فرآیند که از طریق اضافه برداشت از بانک مرکزی یا رقابت مخرب در نرخ سود سپردهها نمود پیدا میکند، به سرعت پایه پولی را تحت فشار قرار میدهد.
محمدعلی فراهانی، کارشناس بانکی، در این باره گفت: کنترل تورم تنها در گرو تغییرات نرخ بهره یا عملیات بازار باز نیست و بانک مرکزی باید بر رفتار عملیاتی و روزمره بانکها اشراف و نظارت کامل داشته باشد.
وی افزود: در صورتی که بانکها بدون رعایت انضباط مالی، اقدام به خلق نقدینگی کنند یا درگیر فعالیتهای سفتهبازانه و بنگاهداریهای زیانده شوند، هرگونه سیاست انقباضی بانک مرکزی عملاً بیاثر میشود. نظارت مستمر و هوشمند در واقع خط مقدم پیشگیری از ناترازیهای بزرگتر است که در نهایت منجر به ایجاد پایه پولی میشود.
از دیدگاه تحلیلگران اقتصادی، وقتی بانکها با ناترازی ترازنامه مواجه میشوند، برای بقای خود به منابع بانک مرکزی متکی میشوند. این اتکا به استقراض از بانک مرکزی یا استفاده از بازار بینبانکی، بدون وجود وثایق کافی، مستقیماً به افزایش پایه پولی منجر شده و در نهایت با ضریب فزاینده، نقدینگی را به شکلی غیرمولد افزایش میدهد. بنابراین، نظارت بر صورتهای مالی، پایش مطالبات غیرجاری و الزام بانکها به رعایت نسبتهای کفایت سرمایه، ابزارهایی هستند که بانک مرکزی از طریق آنها، مانع از تبدیل شدن شبکه …
