خبرگزاری مهر، گروه استانها-الهه کیانی: در دل زاگرس، جایی که کوهستان مسیر زندگی را تعیین میکند و آب همواره ارزشمندتر از طلا بوده است، مردمان این سرزمین از قرنها پیش راهی برای رساندن آب از دل زمین به سطح زندگی پیدا کردهاند؛ راهی که نه به پمپ و برق نیاز داشت و نه به فناوریهای امروزی، بلکه بر پایه شناخت دقیق زمین، شیب، آبهای زیرزمینی و تجربه نسل به نسل بنا شده بود؛ «قنات».
قنات برای ایرانیان تنها یک سازه انتقال آب نبود، بلکه بخشی از یک نظام پیچیده برای شکل دادن به زندگی، کشاورزی و سکونت بود. هرجا آب به سطح زمین میرسید، امکان آبادانی فراهم میشد و در بسیاری از نقاط، شکلگیری روستاها و حتی رونق سکونتگاههای تاریخی با مسیر قناتها گره میخورد.
کهگیلویه و بویراحمد نیز با وجود چهره کوهستانی و درههای عمیق، از این میراث کهن بیبهره نبوده است، قناتها در نقاط مختلف استان، از دشت دهدشت تا چرام، باشت، لنده، بهمئی، گچساران، دنا و بویراحمد، روزگاری بخشی از نیاز آبی مردم را تأمین میکردند و برخی از آنها هنوز نیز جریان دارند.
امروز اما این شاهکارهای خاموش مهندسی آب در برابر خشکسالیهای پیاپی، کاهش سطح آبهای زیرزمینی، حفر چاههای متعدد، تجاوز به حریم قنوات، ساختوساز و فراموشی دانش سنتی قناتسازی با تهدیدهای جدی مواجهاند، بهگونهای که بخش قابل توجهی از قنوات استان یا خشک شده، یا ریزش کرده و یا نیازمند مرمت و احیاست.
قنات؛ مهندسی آب پیش از عصر فناوری
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کهگیلویه و بویراحمد در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به سابقه طولانی ایرانیان در مدیریت آب، اظهار کرد: همه فلات ایران، بهویژه بخشهای مرکزی، از گذشتههای دور با مسئله کمآبی مواجه بوده و ایرانیان باستان همواره برای عمران، آبادانی و تأمین آب مورد نیاز خود راهکارهایی ایجاد کردهاند.
علیاصغر آتشافروز افزود: یکی از اقدامات بسیار مهم ایرانیان در طول تاریخ، انتقال آب از سفرههای زیرزمینی به مناطقی بوده که نیاز واقعی به آب داشتهاند و قنات یا کاریز یکی از مهمترین ابداعات در این زمینه به شمار میرود.
وی بیان کرد: ساخت قنات نیازمند شناخت دقیق مهندسی آب، آبشناسی، خاکشناسی …
