خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: ادبیات داستانی دینی در سالهای اخیر با آثاری روبهرو بوده که تلاش دارند روایتی تازه از حوادث تاریخی-مقدس ارائه دهند. در این میان، رمان «أوراق شمعون المصری» در فارسی «پاپیروسهای شمعون مصری» نوشته دکتر أسامة عبد الرؤوف الشاذلی، جراح برجسته ارتوپد و نویسنده مصری، توانسته است با تکیه بر فرم روایی اولشخص و نگاهی انسانی به تاریخ، به یکی از پرمخاطبترین آثار ادبیات عرب در سال ۲۰۲۲ تبدیل شود.
أسامة الشاذلی، استاد جراحی ارتوپدی در دانشگاه عین شمس مصر، با انتشار این رمان، نخستین گام خود را در عرصه ادبیات داستانی با موفقیت برداشت. این اثر که در محافل ادبی جهان عرب با عنوان «اوراق شمعون مصری» شناخته میشود، بازتابدهنده دغدغههای نویسنده در تلفیق دانش پزشکی، نگاه تاریخی و پژوهشهای دینی است.
رمان در قالب چهار بخش اصلی، خاطرات شخصیتی به نام «شمعون بن زخاری» (معروف به شمعون مصری) را روایت میکند. شمعون، فردی با تبار دوگانه عبرانی-مصری است که شاهد عینی وقایع بنیاسرائیل پس از خروج از مصر تا دوران سرگردانی در بیابان (تیه) است. نویسنده با بهرهگیری از این زاویه دید، تلاش کرده تا حوادثی نظیر عبور از دریا، طغیان بنیاسرائیل و وفات حضرت موسی (ع) را از قالب متون کلاسیک خارج کرده و به تجربهای دراماتیک و روانشناختی بدل سازد.
نقد تعصب و جستجوی ایمان
یکی از ویژگیهای بارز این رمان، تبدیل مفهوم «تیه» از یک واقعه جغرافیایی به استعارهای وجودی است. الشاذلی در این اثر، «ایمان» را نه یک شعار انتزاعی، بلکه در بستر لغزشها، شکها و ترسهای انسانی به تصویر میکشد. از دیگر درونمایه های کتاب میتوان به این موارد اشاره کرد:
پرسشگری در برابر قومگرایی: راوی با فاصله گرفتن از تعصبات قبیلهای، به نقد برتریجوییهای قومی بنیاسرائیل میپردازد و بر مفاهیمی همچون کرامت انسانی و عدالت تأکید میورزد.
هویت سیال: سفر شمعون به میان قبایل عرب (بنیاسماعیل) و مواجهه با «دیگری»، بستری برای واکاوی هویت انسانی فراتر از مرزهای دینی و جغرافیایی فراهم میکند.
تلفیق تاریخ و تخیل: نویسنده در پیوستهای کتاب، با تفکیک شخصیتهای واقعی و خیالی و ارجاع به منابع دینی و تاریخی، به مخاطب کمک میکند تا مرز میان روایت …
