به گزارش خبرنگار مهر، علامه محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، معروف به علامه مجلسی یا مجلسی دوم، از برجستهترین و اثرگذارترین محدثان، فقیهان و اندیشمندان شیعی در قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری قمری است که نقش بیبدیلی در احیا، گردآوری و سازماندهی میراث حدیثی اهلبیت (ع) ایفا کرده است.
او که در سال ۱۰۳۷ هجری قمری در اصفهان—پایتخت باشکوه عصر صفوی—دیده به جهان گشود، در دورهای میزیست که جامعه شیعی نیازمند ساماندهی معرفتی، پاسخی جامع به شبهات عقیدتی و ترویج آموزههای دینی در سطوح مختلف آحاد مردم بود. علامه مجلسی با بهرهگیری از هوش سرشار، پشتکار کمنظیر و موقعیت ویژه دینی و اجتماعی خود، توانست جریانی عمیق در علوم اسلامی ایجاد کند که تأثیرات آن تا قرنها بعد در حوزههای علمیه و فرهنگ دینی مسلمانان باقی ماند. سیره علمی علامه مجلسی ترکیبی متوازن از احاطه به دانشهای گوناگون، نوآوری در روشهای گردآوری و شرح حدیث، ترویج علوم دینی به زبان فارسی برای عموم جامعه و نگاه کاربردی به دین در عرصه اداره جامعه بود.
زمینه تربیتی، خاندان علمی و دوران تکوین شخصیت
تکوین شخصیت علمی و معنوی علامه مجلسی در بستری از یک خاندان پرشهره، صاحبنام و سرشار از فضیلت و دانش صورت گرفت. پدر وی، ملا محمدتقی مجلسی (مجلسی اول)، خود از بزرگان و مجتهدان نامدار روزگار خویش و از شاگردان برجسته معارفپژوهانی چون شیخ بهایی، ملا عبدالله شوشتری و میرداماد بود. این پیشینه خانوادگی سبب شد که علامه مجلسی از همان دوران خردسالی در فضایی عمیقاً علمی و معنوی پرورش یابد؛ بهطوریکه خود نقل کرده است در سنین سه و چهار سالگی زیر نظر مستقیم پدر، علاوه بر یادگیری مفاهیم دینی همچون نماز، بهشت و دوزخ، به اقامه نماز شب و حضور در مسجد صفا میپرداخت. افزون بر پدر، اجداد و دیگر اعضای خاندان مجلسی نیز از بزرگان اهل علم و تقوا بودند؛ بهگونهای که جد بزرگ او، ابونعیم اصفهانی، صاحب آثار گرانقدری مانند «تاریخ اصفهان» و «حلیة اولیاء» بود و در این خاندان نزدیک به یکصد عالم و دانشمند پرورش یافتند.
نکته قابل توجه در بررسی سیره خانوادگی علامه مجلسی، حضور فعال و چشمگیر زنان عالم در این خاندان است. چهار خواهر علامه مجلسی هر یک دارای تحقیقات، تألیفات و شروح ارزشمندی بر متون دینی همچون شرح اصول کافی، …
