ویژه نامهها
خبرگزاری تسنیم ـ محمد ملکزاده؛ اربعین در جهان امروز، بهتدریج به یک پدیده معناساز در مقیاس اجتماعی، فرهنگی و تمدنی تبدیل شده است. اگر عاشورا را مبدأ یک منطق تاریخی برای ایستادن در برابر ظلم، تحریف و سلطه بدانیم، اربعین را باید صحنه بازتولید و عینیتیافتن همان منطق در زیست معاصر تلقی کرد؛ صحنهای که در آن مقاومت از سطح شعار و حافظه تاریخی عبور میکند و به رفتار جمعی، کنش اجتماعی و الگوی زیست اجتماعی تبدیل میشود. از این منظر، اربعین را میتوان «هندسه جدید مقاومت» نامید؛ هندسهای که در آن، مقاومت در صورتبندی یک نظم اجتماعیِ مبتنی بر ایمان، کرامت، خدمت، همبستگی و عزت بازتعریف میشود.
مقاومت در برابر استکبار، پیش از آنکه یک موضع سیاسی یا واکنش مقطعی باشد، ریشه در یک تلقی بنیادین از انسان دارد. در این نگرش، انسان موجودی برخوردار از کرامت الهی است و هیچ قدرتی حق ندارد او را تحقیر کند، ارادهاش را در هم بشکند یا او را به پذیرش سلطه وادارد. از همین رو، استکبار تنها یک رفتار سیاسی نیست، بلکه یک منطق است؛ منطقی مبتنی بر خودبرتربینی، سلطهجویی، تبعیض، تحمیل و نادیدهگرفتن حق ملتها برای انتخاب مسیر مستقل خود. در برابر چنین منطقی، مقاومت معنایی عمیقتر از تقابل پیدا میکند: مقاومت، دفاع از کرامت انسان، صیانت از آزادی معنوی، حفاظت از عدالت و ایستادگی در برابر هرگونه نظم تحقیرآمیز و سلطهگر است.
عاشورا؛ الگوی مقاومت
در منظومه فکری شیعه، مقاومت در عالیترین و خالصترین صورت خود در عاشورا تجلی یافته است. عاشورا یک رخداد محدود به تاریخ نیست که تنها در قاب یک سوگواری ساده فهم شود؛ بلکه یک الگوی ماندگار برای تشخیص مرز حق و باطل و نحوه مواجهه با انحراف قدرت است. در عاشورا، امام حسین(ع) در برابر جریانی ایستاد که میخواست با تکیه بر قدرت سیاسی، حقیقت را تحریف، کرامت انسان را لگدمال و دین را به ابزاری برای توجیه سلطه تبدیل کند. از این رو، پیام عاشورا فراخوانی دائمی به بیداری، مسئولیتپذیری، ظلمستیزی و حفظ عزت انسانی است. در این چارچوب، اربعین را باید امتداد اجتماعی و تاریخی عاشورا دانست. اگر عاشورا «نظریه مقاومت» را در عالیترین سطح معنا و حقیقت صورتبندی کرد، اربعین آن را به «عمل اجتماعی» ترجمه میکند. اربعین نشان میدهد که پیام عاشورا چگونه میتواند …
