روایت‌های کمتر شنیده شده از فعالیت‌های اجتماعی حضرت خدیجه (س) - تسنیم

فرهنگی

خبرگزاری تسنیم، سعید شیری: بحث درباره حضرت خدیجه سلام الله علیها نباید به این دوگانه محدود شود که یا یک زن باید از اجتماع کنار باشد یا برای حضور اجتماعی ناچار است حریم‌های دینی را کنار بگذارد. زندگی حضرت خدیجه سلام الله علیها نشان می‌دهد که می‌توان در عرصه اقتصادی و اجتماعی فعال بود و در عین حال، عفاف و حریم میان زن و مرد را جدی گرفت. ایشان بانویی ثروتمند، صاحب تجارت و دارای جایگاه اجتماعی بود؛ اما آنچه از منابع تاریخی به دست ما رسیده، لزوماً تصویری از حضور بی‌قید و شرط در میان نامحرمان ارائه نمی‌کند.

حتی منابع اهل‌سنت، حضرت خدیجه سلام الله علیها را بانویی تاجر معرفی کرده‌اند که مردان را برای تجارت استخدام می‌کردند و سرمایه خود را در اختیار آنان می‌گذاشتند. ابن سعد از نفیسه نقل می‌کند: «کانت خدیجة ذات شرف ومال کثیر وتجارة تبعث إلى الشام... وکانت تستأجر الرجال وتدفع المال مضاربة»؛ یعنی خدیجه بانویی صاحب شرافت، ثروت و تجارت بود و مردان را برای تجارت استخدام می‌کرد و سرمایه‌اش را به صورت مضاربه در اختیار آنان می‌گذاشت. این نکته اتفاقاً نشان می‌دهد که مسئله، نفی فعالیت اقتصادی زن نیست بلکه مسئله، شیوه این فعالیت و نوع رابطه با نامحرم است. حضرت خدیجه(س)؛ از تصدیق پیامبر تا بشارت به خانه‌ بهشتی

روش تجاری حضرت خدیجه سلام الله علیها نیز قابل توجه است. ایشان برای تجارت، کاروان می‌فرستادند و سرمایه را در اختیار افراد مورد اعتماد قرار می‌دادند. درباره رسول خدا صلی الله علیه وآله نیز نقل شده است که حضرت خدیجه ایشان را برای تجارت به شام فرستاد و مَیسَره، غلام خدیجه، همراه پیامبر بود. بنابراین در این مدل، صاحب سرمایه الزاماً خودش در همه مراحل تجارت حاضر نمی‌شد، بلکه با انتخاب افراد مطمئن و سپردن سرمایه به آنان، فعالیت اقتصادی خود را مدیریت می‌کرد. این همان نکته‌ای است که باید میان «فعال بودن در جامعه» و «حضور مستقیم و دائمی در معرض نامحرمان» تفکیک کرد.

از سوی دیگر، در برخی منابع شیعه، گزارش‌هایی وجود دارد که حضرت خدیجه سلام الله علیها حتی در موقعیت‌هایی که مردان وارد خانه ایشان می‌شدند، حریم و حجاب را رعایت می‌کردند. علامه مجلسی در بحارالأنوار گزارشی را نقل می‌کند که در آن آمده است: «دخل على خدیجة وهی تحت حجابها»؛ یعنی آن شخص بر خدیجه وارد شد، …