خبرآنلاین - رسول صَفرآهنگ - بحران خاورمیانه یکی از عمیقترین تحولات ژئوپلیتیکی و انرژی دهههای اخیر را رقم زده است. حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، تنگه هرمز را از یک مسیر تجاری معمولی به ابزاری برای اعمال فشار استراتژیک تبدیل کرد. این تنگه پیش از بحران، نزدیک به ۲۰ درصد نفت خام، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع جهان را عبور میداد که اختلال در آن نه تنها بازارهای جهانی را متلاطم کرد، بلکه اروپا را با چالشی دوگانه روبهرو ساخت.
وضعیت موجود نشان میدهد که مذاکرات آمریکا و ایران بر سر بازگشایی هرمز به بنبست رسیده و قیمت نفت برنت به سطوح بالایی بازگشت است. این در شرایطی است که عدمقطعیت همچنان بر بازارها حاکم است و ایران نفوذ بیشتری بر تردد کشتیها خواهد داشت. برای اروپا نیز که هنوز زخمهای قطع گاز روسیه در سال ۲۰۲۲ را التیام نداده بود، این بحران معنای ویژهای داشت. اگرچه وابستگی مستقیم اروپا به LNG قطر نسبتاً محدود بود (حدود ۶ تا ۸ درصد واردات)، اما اثر قیمتی و تورمی آن بسیار گسترده بود. قیمت گاز اروپا حدود ۳۱ درصد افزایش یافت و صورتحساب گاز اتحادیه اروپا نزدیک به ۴۸ درصد رشد کرد. با این حال، سیستم انرژی اروپا توانست با اتکا به واردات بیشتر از آمریکا، الجزایر و نیجریه و استفاده از ذخایر استراتژیک، از فروپاشی بازار جلوگیری کند. این تابآوری نسبی، نتیجه درسهایی بود که اروپا از بحران جنگ اوکراین آموخته بود، اما همزمان نشان داد که آسیبپذیریهای ساختاری همچنان باقی است.
چه آنکه از منظر اقتصادی و امنیتی انرژی، بحران هرمز فرضیههای دیرینه را به چالش کشید. برای دههها فرض بر این بود که دسترسی بدون وقفه به تنگه هرمز، تقریباً تضمینشده است. اختلال نشان داد که حتی بدون بسته شدن کامل فیزیکی، ایجاد عدمقطعیت میتواند هزینههای بیمه، کرایه حمل و قیمتها را بهشدت افزایش دهد. همچنین عربستان سعودی با گسترش استفاده از خط لوله شرق-غرب و بندر یَنبُع توانست بخش قابلتوجهی از صادرات خود را از هرمز دور کند و ظرفیت این مسیر را به حدود ۷ میلیون بشکه در روز برساند.
اما این راهحل ناقص بود، زیرا نفت سعودی برای رسیدن به بازارهای آسیایی همچنان باید از بابالمندب عبور کند. فشار حوثیها بر این تنگه، تهدید دومین نقطهی گلوگاهی را ایجاد کرد و زنجیره هرمز–دریای …
![[محمدعلی مهتدی] سوریه؛ میدان تقابل ترکیه و رژیم صهیونیستی](/news/u/2026-08-23/ettelaat-071n0.jpg)
