به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرضالحسنه در فرهنگ اسلامی، تنها یک اقدام اقتصادی برای رفع نیاز مالی دیگران نیست؛ بلکه رفتاری اخلاقی و معنوی است که در قرآن کریم و روایات اهلبیت(ع) جایگاه ویژهای دارد. در فقه شیعه، قرض دادن بدون دریافت سود و با هدف کمک به فرد نیازمند، از اعمال نیکو و مستحب به شمار میرود.
قرضالحسنه از نگاه فقه شیعه چیست؟
قرضالحسنه میتواند در کنار حل مشکلات اقتصادی افراد، روحیه همکاری و همدلی را در جامعه تقویت کند و زمینهای برای جلب رضایت الهی باشد. در ادامه، آداب، شرایط، احکام و آثار قرضالحسنه از دیدگاه فقه شیعه بررسی میشود.
قرضالحسنه به چه معناست؟
«قرضالحسنه» در لغت به معنای «قرض نیکو» است و در اصطلاح فقهی، به مالی گفته میشود که فرد در اختیار دیگری قرار میدهد تا در آینده همان مال یا مقدار معادل آن را بازگرداند، بدون اینکه برای این کار سود یا منفعت مالی شرط شده باشد.
هدف اصلی از قرضالحسنه، کمک به رفع نیاز مالی افراد و ایجاد روحیه تعاون و همبستگی در جامعه است. این نوع قرض در نقطه مقابل قرض ربوی قرار دارد؛ زیرا در قرض ربوی، دریافت سود یا بهره شرط میشود، در حالی که ربا در اسلام حرام است.
قرآن کریم نیز قرضالحسنه را با تعبیری ارزشمند یاد کرده و آن را نوعی «قرض دادن به خداوند» دانسته است. خداوند در آیه ۲۴۵ سوره بقره میفرماید:
«مَن ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَیُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا کَثِیرَةً»
یعنی: «کیست که به خدا قرض نیکو دهد تا خدا آن را برای او چندین برابر کند؟»
این تعبیر، نشاندهنده ارزش معنوی قرضالحسنه و پاداش فراوانی است که برای این عمل در نظر گرفته شده است.
جایگاه قرضالحسنه در فقه شیعه
در فقه شیعه، قرض از معاملات جایز و قرضالحسنه از اعمال مستحب محسوب میشود. مراجع تقلید شیعه، از جمله آیتالله سیستانی، آیتالله مکارم شیرازی و آیتالله خامنهای، بر اهمیت کمک مالی به نیازمندان و پرهیز از ربا تأکید کردهاند.
در برخی روایات نیز قرضالحسنه از صدقه برتر دانسته شده است؛ زیرا فردی که درخواست قرض میکند، معمولاً به دلیل نیاز به آن روی آورده است و قرض میتواند بدون از بین بردن عزت نفس او، مشکل مالیاش را برطرف کند.
از …
