ترامپ فعلا جنگ اقتصادی را جایگزین حمله نظامی به ایران کرده اما شاید بعد از انتخابات نوامبر به جنگ بازگردد

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز پنجشنبه تلاش کرد سرمایه‌گذارانی را که از کارزار فشار علیه ایران نگران بودند، آرام کند و گفت ازسرگیری درگیری‌های «گسترده» بعید است.

قبل‌تر از آن دونالد ترامپ وعده داد که یک جنگ اقتصادی علیه ایران راه‌اندازی خواهد کرد؛ عملیاتی «کوبنده» که به گفته او قرار است ایران را «فلج» کند.

روزنامه نیویورک‌تایمز نوشته، اما در میان تهدید‌های دولت ترامپ، پیامی نهفته بود که بسنت روز پنجشنبه آن را صریح‌تر از هر زمان دیگری بیان کرد: ترامپ نمی‌خواهد دوباره به جنگ بازگردد.

کارشناسان به این روزنامه گفتند ترامپ درگیر مناقشه‌ای شده که در آن اهرم‌های فشار او محدود، آسیب‌پذیری‌هایش آشکار و رقیبش جسورتر شده است. 

ترامپ احتمالاً با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای، بیش از پیش تحت فشار قرار خواهد گرفت؛ انتخاباتی که در سایه یک جنگ نامحبوب و قیمت بالای سوخت برگزار خواهد شد.

به گزارش جماران، به نقل از الجزیره، به گفته آلن ایر، تنها ابزار باقی مانده در جعبه ابزار آمریکا، محاصره دریایی مداوم بنادر ایران و درخواست تحریم‌های چندجانبه است.

سخنگوی پیشین فارسی‌زبان وزارت امور خارجه آمریکا در مصاحبه با شبکه الجزیره گفت، شناختش از رهبران ایران این است که وقتی با تهدیدهای وجودی روبرو می‌شوند، مصالحه نمی کنند، زیرا این را نشانه‌ای از ضعف می‌دانند که ممکن است منجر به فشار بیشتر بر کشور آنها شود.

ایر افزود: رهبری ایران تسلیم نخواهد شد، بلکه احتمال قوی تر مقابله به مثل ایران برای جلوگیری از محاصره دریایی است.

وی درخصوص اقدام ضد ایرانی امارات که ادعا کرده بود روابط تجاری و مالی خود را با ایران محدود خواهد کرد، گفت، بعید است که «امارات تمام پل‌های پشت سر خود را خراب کند» زیرا کشورهای خلیج فارس با خطر حملات مجدد مواجه هستند و باید راهی برای رابطه‌ای پیدا کنند که پس از پایان جنگ نیز دوام داشته باشد.

به گزارش ایرنا، رئیس جمهوری آمریکا روز چهارشنبه به وقت محلی در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود با تکرار لفاظی‌هایش و درحالیکه در میانه مذاکرات به ایران تجاوز کرده است، ادعا کرد: هیچ‌کس بیش از من به جمهوری اسلامی ایران فرصت نداده است تا به یک توافق دست پیدا کند. متاسفانه، (البته) برای آنها، این فرصت را از دست دادند.

ترامپ که به شدت به دلیل پیامدهای تجاوز علیه ایران تحت فشار افکار عمومی مردم آمریکا و کنگره در آستانه انتخابات میاندوره‌ای قرار دارد، مدعی شد: بنابراین، امروز خردکننده‌ترین عملیات اقتصادی‌ که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است را اعلام می‌کنم! این یک جنگ اقتصادی و انزوای اقتصادی در مقیاسی بی‌سابقه خواهد بود.

رئیس جمهوری آمریکا در حالیکه واشنگتن سالهاست رویکرد خصمانه فشار اقتصادی و تحریم‌ها علیه ملت ایران را در پیش گرفته است، با اشاره به نبرد نورماندی و عملیات موسوم به «روز دی / D-DAY» ادعا کرد: «این یک روز - دی (تعیین کننده) اقتصادی خواهد بود و ما به همه متحدانمان نیاز داریم تا در کنار ایالات متحده آمریکا بایستند و برای منزوی کردن و شکست تهدید ایران همکاری کنند.» و «هر کشوری که به موسسات مالی، شرکت‌ها، فرودگاه‌ها و یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع حمایتی از ایران ارائه دهند، با پیامدهای شدید اقتصادی روبه‌رو خواهد شد.»

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز روز پنجشنبه (۲۹ مرداد ماه) با انتشار دو تصویر درباره عبور بدهی ملی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار، «روز D اقتصادی» ادعایی دونالد ترامپ علیه ایران را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از بحران اقتصادی و بدهی فزاینده آمریکا دانست و تاکید کرد تداوم سیاست‌های شکست‌خورده واشنگتن، جز شکست بیشتر و افزایش خصومت ایرانیان نتیجه‌ای نخواهد داشت.

صفحه سیاست-

روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی با بررسی تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، این پرسش را مطرح کرده است که واشنگتن اساساً چه ابزارهای تازه‌ای برای اجرای این تهدیدها در اختیار دارد.

ادوارد فیشمن، همکار ارشد و مدیر مرکز ژئواقتصاد شورای روابط خارجی، معتقد است ترامپ بارها از تشدید فشار و تحریم سخن گفته، اما میان تهدیدهای سیاسی و ظرفیت واقعی آمریکا برای اعمال فشار بیشتر فاصله وجود دارد.

به گفته او، ایران از سال ۲۰۱۸ تحت مجموعه گسترده‌ای از تحریم‌های آمریکا قرار داشته و همین مسئله فضای مانور واشنگتن برای افزودن تحریم‌های مستقیم جدید را محدود کرده است. فشار بر چین، امارات و ترکیه؛ گزینه اصلی ترامپ

در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین مسیرهای باقی‌مانده برای دولت آمریکا، انتقال فشار از ایران به کشورها و شرکت‌هایی است که با تهران همکاری اقتصادی دارند.

چین، امارات متحده عربی و ترکیه از جمله کشورهایی هستند که می‌توانند در صورت تشدید سیاست تحریمی واشنگتن، هدف فشارهای ثانویه آمریکا قرار گیرند. این رویکرد در واقع تلاش برای افزایش هزینه همکاری با ایران از طریق تهدید شرکای اقتصادی تهران است.

اما چنین سیاستی یک تفاوت مهم با تحریم‌های مستقیم دارد؛ آمریکا در این حالت تنها با ایران مواجه نیست، بلکه باید با کشورهایی برخورد کند که هرکدام منافع اقتصادی و راهبردی مستقلی دارند. پالایشگاه‌ها و بانک‌ها در تیررس تحریم‌های جدید

گزینه دیگر، هدف قرار دادن بانک‌ها و پالایشگاه‌هایی است که حتی در حجم محدود با انرژی ایران تعامل دارند. همچنین بانک‌هایی که دارایی‌های ایران را در خارج از کشور نگهداری می‌کنند، می‌توانند در معرض تحریم قرار گیرند.

با این حال، این اقدامات نیز الزاماً به معنای ایجاد یک شوک اقتصادی تازه و تعیین‌کننده علیه ایران نیست. بخش قابل توجهی از شبکه مالی و تجاری ایران طی سال‌های گذشته خود را با شرایط تحریمی تطبیق داده و مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال منابع شکل گرفته است.

از همین رو، تحریم‌های جدید ممکن است بیش از آنکه یک ابزار کاملاً تازه باشند، تلاشی برای بستن مسیرهایی باشد که در سال‌های گذشته برای دور زدن فشارهای آمریکا ایجاد شده‌اند. آیا ترامپ حاضر است با کل جهان وارد تقابل اقتصادی شود؟

فیشمن معتقد است اگر ترامپ بخواهد فشار اقتصادی علیه ایران را به سطحی کاملاً جدید برساند، باید دامنه تهدیدهای خود را بسیار گسترده‌تر کند؛ به این معنا که به کشورها و شرکت‌های سراسر جهان هشدار دهد در صورت معامله با ایران، دسترسی آنها به اقتصاد آمریکا را از دست خواهند داد.

چنین رویکردی اما هزینه‌های قابل توجهی برای خود واشنگتن خواهد داشت. استفاده گسترده از تحریم‌های ثانویه می‌تواند متحدان و شرکای اقتصادی آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد و آنها را به سمت ایجاد سازوکارهای مستقل مالی و تجاری سوق دهد. مسئله اصلی؛ تحریم بیشتر یا بازتولید همان فشارهای گذشته؟

واقعیت این است که سیاست تحریم علیه ایران طی سال‌های گذشته از مرحله اعمال فشار مستقیم بر اقتصاد کشور عبور کرده و به شبکه‌ای پیچیده از محدودیت‌های مالی، بانکی، نفتی و تجاری تبدیل شده است.

بنابراین، تهدید به «تحریم‌های بی‌سابقه» زمانی معنا پیدا می‌کند که واشنگتن ابزار جدید و متفاوتی برای اعمال فشار داشته باشد؛ در غیر این صورت، بخش قابل توجهی از اقدامات جدید تنها تشدید یا توسعه همان سازوکارهایی خواهد بود که پیش‌تر نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

از این منظر، اظهارات مطرح‌شده در واشنگتن‌پست را می‌توان نشانه‌ای از یک چالش مهم برای سیاست فشار حداکثری ترامپ دانست: واشنگتن همچنان می‌تواند فشار اقتصادی را افزایش دهد، اما برای ایجاد یک اثر تعیین‌کننده، ناچار است هزینه و دامنه این فشار را نیز به شکل قابل توجهی بالا ببرد.

این مسئله می‌تواند تحریم‌های ایران را از یک ابزار فشار دوجانبه به عاملی برای ایجاد تنش در روابط آمریکا با چین، ترکیه، امارات و حتی دیگر شرکای اقتصادی واشنگتن تبدیل کند؛ موضوعی که ممکن است محاسبات دولت ترامپ درباره مرحله بعدی سیاست فشار بر تهران را پیچیده‌تر کند.