این توافقات «شکننده» هستند، زیرا هر دو طرف میدانند که یک خطای محاسباتی کوچک یا یک عملیات نظامی محدود، میتواند کل این ساختار لرزان را فرو بریزد.
۱. پارادوکس توافق شکننده
واشنگتن در تلاش است تا بدون درگیر شدن در یک جنگ فرسایشی در خاورمیانه، فشار حداکثری را از طریق تحریمها و عملیاتهای پوشیده حفظ کند. در مقابل، تهران تلاش میکند با بهرهگیری از اهرمهای منطقهای، هزینههای احتمالی جنگ را برای آمریکا بالا ببرد تا واشنگتن به این نتیجه برسد که «دیپلماسی ارزانتر از جنگ» است. اما مشکل اینجاست که هرگونه گامی به سوی توافق، در هر دو پایتخت با مقاومت شدید مواجه است. در واشنگتن، جریانهای سختگیر جمهوریخواه هرگونه انعطاف را «ضعف» مینامند و در تهران، جریانهای تندرو هرگونه مذاکره را «تسلیم» قلمداد میکنند.
۲. فشار تندروها و نظریه «جنگ دائمی»
در داخل ایران، جریاناتی وجود دارند که معتقدند تنها راه دستیابی به اهداف استراتژیک و تثبیت قدرت، تداوم حالت جنگی و تقابل است. این جریانها با تکیه بر مفهوم «انتقام» و «پاسخ متناسب»، سعی میکنند فضای تصمیمگیری را به سمتی سوق دهند که هرگونه عقبنشینی از مواجهه نظامی، به معنای شکست ایدئولوژیک باشد.
از دیدگاه این تندروها، «انتقام» تنها یک اقدام تاکتیکی نیست، بلکه یک ابزار سیاسی برای انسجام داخلی و مشروعیتبخشی به رویکردهای سختگیرانه است. خطرناکترین بخش این فشارها، تبدیل «انتقام» به یک «دکترین اجباری» است؛ به گونهای که تصمیمگیرندگان ارشد در شرایطی قرار گیرند که حتی اگر گزینه دیپلماسی روی میز باشد، برای جلوگیری از متهم شدن به «ترس»، مجبور به انتخاب گزینه نظامی شوند.
۳. آینده احتمالی: جنگ محدود یا صلح سرد؟
با بررسی متغیرها، سه سناریو برای آینده قابل پیشبینی …
