به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۷ تا ۱۱ سوره مجادله، در ادامه بحث از نجوا و گفتوگوهای پنهانی، تصویری دقیق از نسبت انسان با «حضور دائمی خدا» ارائه میکنند، حضوری که نه فقط رفتارهای آشکار، بلکه سخنان محرمانه، جلسات پنهانی و حتی نیتهای پشت پرده را نیز دربرمیگیرد.
بنابر روایت فارس، در نگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این آیات در واقع میکوشند یک تصور غلط را اصلاح کنند، انسان ممکن است از چشم دیگران پنهان شود، اما از علم خداوند هرگز نمیتواند پنهان بماند.
هیچ جمع پنهانی، واقعاً پنهان نیست
آیه هفتم با یک تصویر بسیار روشن آغاز میشود «أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ». خداوند به آنچه در آسمانها و زمین است آگاه است و در ادامه میفرماید که «مَا یَکُونُ مِنْ نَجْوَیٰ ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ...» هیچ گفتوگوی محرمانهای میان سه نفر نیست مگر اینکه خداوند چهارمین آنهاست، و نه میان پنج نفر، مگر آنکه او ششمین آنها باشد.
علامه طباطبایی در المیزان تأکید میکند که این «چهارم بودن» یا «ششم بودن» به معنای حضور جسمانی نیست؛ بلکه مراد، احاطه علمی خداوند بر گفتوگو و حالات آنان است. حتی اگر تعداد افراد بیشتر یا کمتر شود، اصل تغییر نمیکند «وَلَا أَدْنَیٰ مِنْ ذَٰلِکَ وَلَا أَکْثَرَ». خداوند به همه آنچه میان آنها میگذرد علم دارد.
این تعبیر، یک پیام مهم اخلاقی دارد: محرمانه بودن یک گفتوگو، به معنای بیحساب بودن آن نیست.
نجوا، از یک گفتوگوی ساده تا ابزاری برای آزار
آیات بعدی به گروهی اشاره میکنند که پیشتر از نجوا نهی شده بودند، اما دوباره به همان رفتار بازگشتند «ثُمَّ یَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ». مسئله فقط حرف زدن در خلوت نیست مشکل زمانی شکل میگیرد که نجوا به وسیلهای برای گناه، دشمنی و ایجاد اضطراب در جامعه تبدیل شود.
آیه ۸ میگوید آنان برای «الإثم والعدوان ومعصیة الرسول» با یکدیگر نجوا میکنند یعنی گفتوگوهایشان حول گناه، تجاوز و نافرمانی از پیامبر شکل میگیرد. از نگاه المیزان، نکته مهم این است که نجوا در اینجا یک رفتار اجتماعی خنثی نیست، بلکه وقتی محتوای آن به فساد و دشمنی تبدیل شود، خودِ این ارتباط پنهانی به بخشی از مسئله تبدیل میشود.
حتی …
