به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، کتاب الأربعین عن الأربعین فی فضائل أمیر المؤمنین علیهالسلام، تألیف ابوسعید محمدبن احمدبن حسین خزاعی نیشابوری رازی، از آثار ارزشمند و کمترشناختهشدهٔ حدیثی در موضوع فضائل امیرالمؤمنین، علیهالسلام، است.
بنابر روایت ایبنا، این اثر که بهتازگی با ترجمهٔ امرالله درفش و با همکاری سید محمدناصر طباطبائی از سوی انتشارات علمیه منتشر شده است، افزونبر اهمیت حدیثی، ازجهت شیوهٔ خاص مؤلف در گردآوری روایات و نقل سلسلهٔ استادان او جایگاهی ویژه دارد.
چهل حدیث از چهل استاد
مفید نیشابوری این کتاب را به درخواست یکی از همعصران خود، هادیبن حسینبن مهدی علوی حسینی، تألیف کرده است. بنابر تصریح مؤلف در مقدمه، هادیبن حسین از او میخواهد مجموعهای از احادیث فضائل امیرالمؤمنین، علیهالسلام، را برای او گردآورد و مفید نیشابوری نیز این درخواست را میپذیرد و کتاب حاضر را سامان میدهد.
با وجود آنکه نام هادیبن حسین در مقدمهٔ کتاب آمده، شخصیت و جایگاه علمی او تاکنون برای پژوهشگران بهروشنی شناخته نشده است.
مفید نیشابوری در این اثر، چهل حدیث دربارهٔ فضائل امیرالمؤمنین، علی(ع)، را از چهل تن از استادان شیعه و سنی خود نقل کرده است. همین شیوۀ متفاوت، ویژگی اصلی کتاب و وجه تمایز آن از بسیاری از آثار چهلحدیثی است.
مؤلف در سند بسیاری از روایات، تنها به ذکر نام راویان بسنده نکرده و شیوه، زمان و مکان دریافت حدیث را نیز بیان کرده است. ازاینرو، کتاب افزون بر ارزش حدیثی، اطلاعاتی قابل توجه دربارهٔ چگونگی انتقال و دریافت روایت در اختیار پژوهشگر قرار میدهد.
سندی که از مراغه تا مؤلف امتداد مییابد
متن کتاب با سند روایت اثر آغاز میشود. راوی آغازین کتاب شناخته نیست، اما او تصریح میکند که شجاعالدین محمدبن ابیاحمد بیهقی، کتاب را در سیزدهم صفر سال ۵۳۴ ه.ق. در شهر مراغه برای او املا کرده است.
محمدبن ابیاحمد، سند کتاب را از طریق مرتضیبن داعی رازی به عبدالرحمان نیشابوری، برادر مؤلف، و پس از آن به خود مفید نیشابوری میرساند. بنابراین، کتاب با چهار واسطه نقل شده است. حضور مرتضیبن داعی رازی و عبدالرحمان نیشابوری در میان راویان، از ویژگیهای مهم این سند به شمار میرود و بر ارزش پژوهشی آن میافزاید.
چرا …
