ریحانه اسکندری: تصویب کلیات «طرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» در صحن علنی مجلس شورای اسلامی، یکی از پرتنشترین و پربحثترین رویدادهای فرهنگی سالهای اخیر ایران را رقم زده است. طرحی که موافقان و طراحانش آن را سدی محکم و ضرورتی اجتنابناپذیر در برابر رخنه سرویسهای جاسوسی بیگانه پس از بحرانهای امنیتی و منطقهای اخیر میدانند، اما در مقابل، طیف گستردهای از حقوقدانان، بدنه اجرایی دولت و نهادهای صنفی سینما و هنر، آن را خفهکننده فضای اندیشه، زمینهساز سرکوب هنر انتقادی و موجب ایجاد انزوای بینالمللی توصیف میکنند. در این میان، ماده ۲۷ این طرح به همراه تبصرههای چهارگانه آن، مستقیما آفرینشهای هنری، تولیدات سینمایی و فعالیت در فضای مجازی را هدف قرار داده و زلزلهای بیسابقه در عرصه فرهنگ و هنر ایجاد کرده است. پیشزمینه و خاستگاه: ولادت یک طرح جنجالی در بهارستان
فرآیند تکوین این طرح جنجالی نشاندهنده یک تحول ساختاری و متنی پرشتاب در دهلیزهای مجلس دوازدهم است. داستان از تابستان سال گذشته آغاز شد؛ جایی که نسخه اولیه این طرح در ۲۵ تیرماه ۱۴۰۴ در قالب یک متن ۱۹ مادهای اعلام وصول شد و در صحن علنی مطرح گردید. در آن نسخه اولیه، ماده ۱۴ در کنار دو تبصره، وظیفه ضابطهمندی فعالیتهای فرهنگی شامل تولید فیلم، سریال، تئاتر، کتاب و موسیقی را بر عهده داشت.
با ارجاع طرح به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، متن طرح دستخوش تغییرات و توسعه بنیادین شد. پس از بررسیهای فشرده تا اسفندماه ۱۴۰۴، متن طرح به ۳۳ ماده افزایش یافت و مفاد مربوط به حوزه فرهنگ، هنر و فضای مجازی به شکل گستردهتری بازنویسی شد. سرانجام در روز یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، کلیات این طرح ۳۳ مادهای در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی با ۱۸۳ رأی موافق، ۴ رأی مخالف و ۵ رأی ممتنع از مجموع ۲۵۸ نماینده حاضر به تصویب رسید.
فضای سیاسی حاکم بر تدوین و تصویب کلیات این طرح، مستقیما برآمده از تحلیلهای امنیتی نمایندگان پس از درگیریها و جنگهای منطقهای و فضاسازیهای مربوط به نفوذ بود. طراحان اصلی و امضاکنندگان سرشناس این طرح چهرههایی همچون نصرالله پژمانفر، سید محمود نبویان، علی خضریان، حسینعلی حاجیدلیگانی، …
