به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از خانهی هنرمندان ایران، فیلم مستند «آندره تارکوفسکی: یک نیایش سینمایی» ساخته آندره آ تارکوفسکی (محصول ۲۰۱۹) در قالب صد و سی و ششمین برنامه «مستنداتِ یکشنبه» عصر یکشنبه ۸ شهریور ۱۴۰۵ در سالن استاد ناصری خانهی هنرمندان ایران روی پرده رفت و نشست نقد و بررسی این مستند با حضور علیرضا اخلاقی منتقد برگزار شد.
در نشست نقد و بررسی مستند «آندره آ تارکوفسکی: یک نیایش سینمایی»، علیرضا اخلاقی، منتقد سینما، با واکاوی نسبت میان زیستجهان تارکوفسکی و ابزار سینما، نگاهی انتقادی به ساختار روایی این مستند داشت.
اخلاقی در ابتدای سخنان خود، بر محوریت مفهوم «زمان» در آثار این فیلمساز تأکید کرد و گفت: زمان برای تارکوفسکی عنصری بنیادین است. همین فیلم به ما میگوید که سینما، چیزی جز «توقف زمان» نیست. در تمام آثار او، از کتاب «زمان در زمان» و یادداشتهای روزانهاش گرفته تا مستند «سفر در زمان»، مفهوم زمان حضوری همیشگی دارد.
این منتقد سینما در ادامه، با اشاره به ماهیت شاعرانه اما کلاممحور این مستند، تصریح کرد که اثر مذکور با معیارهای یک مستند دوربینمحور فاصله دارد و گفت: شکل ایدهآل مستندی درباره تارکوفسکی این است که یک دوربینِ پویا و جستوجوگر داشته باشد و بتواند مفاهیم را از دل سوژه بیرون بکشد. این فیلم البته اثر خوبی است، اما به اعتقاد من، بیش از آنکه فیلمبرداری شده باشد، روی میز تدوین ساخته شده است. در مستندهای استاندارد، درصد مشخصی برای استفاده از آرشیو و تصاویر استنادی وجود دارد، اما اینجا کلام و گفتگوها بر تصویر سوار شدهاند.
اخلاقی با طرح این پرسش که چرا مفاهیم زیبا در این مستند برای مخاطب ماندگار نمیشوند، افزود: این به جهت پرگویی فیلم است. ما جملات زیبایی میشنویم که اگر آنها را یادداشت نکنیم، در ذهنمان نمیماند. فیلم بسیار حرف میزند؛ اگرچه عنوان خود راوی برای آن تا حدی قابل توجیه است، اما مشکل اصلی در جای دیگری است.
این منتقد و فیلمنامهنویس تاکید کرد که مخاطب در هر اثری -منجمله مستند- عنصری است که در تکامل مفاهیم و برداشتها پیرامون یک اثر، نقش دارد. …
