علیرضا نجمی: «مقابله با نفوذ» شاید عبارتی باشد که مردم بارها در سالهای گذشته شنیدهاند؛ مفهومی که معمولا در بزنگاههای امنیتی و سیاسی بیش از هر زمان دیگری به گوش میرسد و هر بار نیز معنای گستردهتری پیدا میکند. حالا اما پس از جنگ ۴۰ روزه، موضوع نفوذ بار دیگر به صحن مجلس آمده است؛ با این تفاوت که این بار دامنه انتقادها نسبت به آن نیز گستردهتر از گذشته شده است.
«طرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» روز یکشنبه در دستور کار مجلس قرار گرفت و کلیات آن در صحن آنلاین مجلس به تصویب رسید؛ طرحی که پیش از این نیز یک بار پس از جنگ ۱۲ روزه در دستور کار نمایندگان قرار گرفته بود اما بررسی بودجه سالانه و سپس آغاز جنگ ۴۰ روزه، آن را از اولویت خارج کرد. حالا این طرح بار دیگر با همان عنوان به هیات رئیسه مجلس تحویل شده، هرچند متن آن نسبت به نسخه سال گذشته تغییراتی داشته است.
ترورهایی که در جریان جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه رخ داد، بار دیگر مسئله نفوذ را به یکی از دغدغههای امنیتی تبدیل کرد. با این حال، منتقدان طرح معتقدند مقابله با نفوذ زمانی از مسیر اصلی خود خارج میشود که مفهوم «نفوذ» از حوزه اقدامات سازمانیافته اطلاعاتی عبور کرده و حوزههایی مانند دانشگاه، رسانه، فرهنگ، هنر و ارتباطات علمی را نیز دربر بگیرد. مخالفت با طرح نفوذ/ از دولت تا برخی از نمایندگان و فعالان سیاسی
احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی، یکی از منتقدان این رویکرد است. او با اشاره به پیامدهای احتمالی تصویب چنین قوانینی، مثال میزند که اگر مجلس لبنان قانونی مشابه را تصویب کند، ممکن است بخش قابل توجهی از شیعیان لبنان که از کمکهای ایران استفاده میکنند، با اتهام نفوذ یا جاسوسی مواجه شوند. از نگاه او حتی همکاری یک ناشر ایرانی با ناشری خارجی برای ترجمه یک کتاب نیز میتواند در چنین چارچوبی محل ایراد قرار گیرد.
بخشایش تاکید دارد که نباید جامعه را بیش از اندازه محدود کرد؛ چراکه جامعه نسبت به تصمیمات و محدودیتها واکنش نشان میدهد و نمونههای آن را میتوان در موضوعاتی مانند برجام و مسئله حجاب مشاهده کرد.
در سوی دیگر، حشمتالله فلاحتپیشه نماینده سابق مجلس، درباره تصویب کلیات طرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور گفت: من واقعا توصیهام به نمایندگان مجلس این است که این طرح را پس بگیرند؛ طرح مقابله با نفوذ در شأن ملت ایران نیست.
وی افزود: پدیده هایی مثل کاترین شکدم نشان می دهد که منشأهای نفوذ از جاهای دیگری بوده است.
همچنین کامبیز نوروزی، حقوقدان، نیز محل اختلاف را در تعریف «نفوذ» میداند. از نگاه او، نفوذ زمانی معنا پیدا میکند که فردی با هویت و ظاهر مورد اعتماد وارد یک مرکز حساس شود و اطلاعات آن مجموعه را در اختیار سرویس اطلاعاتی بیگانه قرار دهد؛ بنابراین یک فیلمساز، شاعر، موسیقیدان، استاد دانشگاه یا روزنامهنگار صرفا به دلیل ارتباط با جهان خارج نمیتواند مصداق نفوذ تلقی شود.
در سوی دیگر حسامالدین آشنا، مشاور پیشین رئیسجمهور در توئیتی در ایراداتی به تصویب کلیات طرح جنجالی مجلس درباره «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» نوشت: اصل مقابله با جاسوسی، تأمین مالی خارجی انتخابات، انتقال اطلاعات طبقهبندیشده و عملیات هدایتشده از خارج، هدفی مشروع است؛ اما متن حاضر از لحاظ نسبت با قانون اساسی دارای اشکالات اساسی است.
اما نکته مهم تر این است که دولت هم مخالفت خود با چنین طرحی را اعلام کرده است؛ علی احمدنیا، رئیس امور اطلاعرسانی دولت، نیز اعلام کرده که دولت این طرح را مغایر قانون اساسی و حقوق شهروندی میداند و مخالفت صریح خود را با آن به مجلس اعلام کرده است. دولت همچنین پیشنهاد کرده طرح از دستور کار خارج شود یا دستکم به صورت دوشوری بررسی شود تا فرصت بیشتری برای ارائه دیدگاههای دولت و قوه قضائیه وجود داشته باشد.
دولت نیز مخالفت خود را با این طرح پنهان نکرده است. مجید انصاری، معاون حقوقی رئیسجمهور، گفته است که دولت با این طرح مخالف است و معتقد است اجرای آن میتواند محدودیتهای جدی در حوزه علمی ایجاد کند و مسیر ارتباط دانشگاهها و پژوهشگران ایرانی با مراکز علمی جهان را دشوار سازد. به گفته او، چنین وضعیتی میتواند به تشدید مهاجرت نخبگان نیز منجر شود.
این موضعگیریها در حالی صورت گرفته که همزمان با تصویب کلیات طرح، بخشی از پیام رهبر انقلاب به مناسبت سالروز افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی و آغاز سومین سال فعالیت مجلس دوازدهم نیز مورد توجه قرار گرفت. رهبر انقلاب با انتشار تصویری از این بخش از پیام، بر ضرورت ارتباط مستقیم و مشهود مصوبات مجلس با مسائل اصلی کشور و نیازهای مردم تاکید کردند؛ تاکید بر اینکه مصوبات مجلس باید معطوف به امیدآفرینی و آیندهسازی کشور باشد و جامعه بتواند نشانههای واقعی امید، مسیر باثبات و چشماندازی روشن از آینده را مشاهده کند.
اکنون مجلس در برابر یک دوگانه قرار گرفته است؛ از یک سو نگرانی درباره نفوذ و تهدیدهای امنیتی پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان مسئلهای است که نمیتوان آن را نادیده گرفت و از سوی دیگر، شیوه مواجهه با این مسئله میتواند پیامدهایی برای بخشهایی از جامعه داشته باشد که اساسا ارتباطی با فعالیتهای جاسوسی و امنیتی ندارند.
۳۱۲۲۱ کد مطلب 2262492
