به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۴ تا ۱۱ سوره حدید، تصویری روشن از نسبت انسان با خداوند ارائه میکند؛ خدایی که نه فقط خالق جهان، بلکه بر همه هستی احاطه دارد، اعمال انسان را میبیند و در نهایت، انسان را در برابر انتخابهایش مسئول میداند.
بنابر روایت فارس، در نگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این آیات از یک سو بر توحید، احاطه علمی و قدرت مطلق خداوند تأکید دارند و از سوی دیگر، نتیجه عملی این ایمان را در رفتار انسان، بهویژه در مسئله انفاق و دلکندن از دنیا نشان میدهند.
خدایی که پیش و پس از ماست
آیه چهارم با بیان یکی از جامعترین توصیفهای قرآن از حضور و احاطه خدا آغاز میشود، «هُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَیٰ عَلَی الْعَرْشِ...»
خداوند آسمانها و زمین را آفرید و بر عرش استیلا یافت. سپس قرآن میگوید: «یَعْلَمُ مَا یَلِجُ فِی الْأَرْضِ وَمَا یَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا یَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا یَعْرُجُ فِیهَا»؛ آنچه در زمین فرو میرود و از آن خارج میشود، آنچه از آسمان فرود میآید و آنچه به سوی آسمان بالا میرود، همه در علم خداست.
علامه طباطبایی در المیزان، این توصیف را نشانه احاطه کامل خداوند بر عالم میداند. هیچ حرکت و تغییری در جهان از قلمرو علم او خارج نیست. اما آیه در ادامه به نکتهای مهمتر میرسد: «وَهُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ»؛ او با شماست، هر کجا که باشید.
این «با شما بودن» به معنای حضور جسمانی نیست؛ بلکه بیانگر احاطه وجودی و علمی خدا بر انسان و جهان است. انسان هر جا باشد، از قلمرو خدا بیرون نیست.
وقتی خدا نزدیکتر از تصور ماست
آیه پنجم میگوید که «لَهُ مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»؛ فرمانروایی آسمانها و زمین از آن خداست. همه امور در نهایت به سوی او بازمیگردد.
در ادامه نیز آمده است «وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ» خداوند نسبت به آنچه انجام میدهید بیناست.
این تعبیر، یک پیام اخلاقی جدی دارد، انسان در جهانی زندگی نمیکند که اعمالش بیحساب و بیناظر باشد. رفتار انسان در محضر خدایی انجام میشود که هم بر ظاهر عمل و هم بر حقیقت و آثار آن احاطه دارد.
بنابراین ایمان به خدا تنها یک باور ذهنی نیست؛ اگر …
