نشست تخصصی «بررسی ابعاد حملات ارتش جمهوری اسلامی ایران علیه مواضع گروهکهای تجزیهطلب مستقر در اقلیم کردستان عراق» در مؤسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن برگزار شد. در این نشست، دکتر هوشنگ شیخی، کارشناس ارشد مسائل ترکیه، و علیرضا مجیدی، کارشناس مسائل منطقه، به تحلیل ابعاد نظامی، امنیتی و ژئوپلیتیکی این عملیات پرداختند. به گزارش اکوایران؛ نشست تخصصی «بررسی ابعاد حملات ارتش جمهوری اسلامی ایران علیه مواضع گروهکهای تجزیهطلب مستقر در اقلیم کردستان عراق» در مؤسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن برگزار شد. در این نشست، دکتر هوشنگ شیخی، کارشناس ارشد مسائل ترکیه، و علیرضا مجیدی، کارشناس مسائل منطقه، به تحلیل ابعاد نظامی، امنیتی و ژئوپلیتیکی این عملیات پرداختند. دو کارشناس با تأکید بر هوشمندی و بهموقع بودن واکنش ایران، همزمانی این حملات با تحرکات آمریکا در جنوب کشور را حائز اهمیت دانستند و بر لزوم بازنگری در دکترین امنیتی پیرامونی برای مهار پایدار تهدیدها تأکید کردند.
زمینهشناسی عملیات؛ همزمانی با فشار آمریکا در جنوب
در ابتدای این نشست، دکتر هوشنگ شیخی با اشاره به آغاز «جنگ ۴۰ روزه» از ۹ اسفند ماه سال گذشته، آماری از حملات علیه گروهکها ارائه داد و گفت: «طبق گزارش یک نهاد وابسته به آمریکاییها در اقلیم، تاکنون ۹۲۶ بار حملات مختلف علیه مواضع گروهکها و نیز تأسیسات آمریکایی در اقلیم کردستان انجام شده است. بخش زیادی از این حملات مربوط به گروههای مقاومت در داخل عراق بوده که عمدتاً در ایام جنگ رمضان متمرکز بوده، اما در ۲۰ روز اخیر و همزمان با افزایش تحرکات آمریکا در جنوب، شاهد فعالسازی مجدد گروهکها بودیم.»
وی افزود: «این گروهها تلاش داشتند خود را برای دور بعدی جنگ آماده کنند، اما ارتش ایران با شناسایی دقیق تهدید، عملیات هوایی و پهپادی گستردهای را علیه مقرهای احزاب دموکرات و کومله ترتیب داد. نکته قابل تأمل این است که بسیاری از این مقرها بر اساس توافقنامه امنیتی ایران و عراق (که با امضای شهیدان شمخانی و لاریجانی رسمیت یافت) میبایست تخلیه میشدند، اما این گروهکها نه تنها پایبند به تعهدات خود نبودند، بلکه سلاحها را زمین نگذاشتند و در عملیاتهای تروریستی علیه ایران مشارکت داشتند.»
علیرضا مجیدی
نقش آمریکا و پروژه مشترک تروریستی
علیرضا مجیدی، دیگر کارشناس نشست، با اشاره به هماهنگی میان گروههای کردی گفت: «پیش از جنگ رمضان، آمریکا برنامه منسجمی برای فعالسازی جبهه غربی از طریق این گروهها داشت. قرائن نشان میدهد که در نیمه دوم بهمن ۱۴۰۴، هفت گروهک متحد شدند و اتاق عملیات مشترک تشکیل دادند؛ ائتلافی که با وجود اختلافات تاریخی و ایدئولوژیک عمیق (از کومله کمونیست تا گروههای اسلامگرا)، تحت فشار کارفرمای مشترک آمریکایی شکل گرفت.»
مجیدی در ادامه تأکید کرد: «ترامپ بارها مدعی ارسال سلاح به این گروهها شده، اما حکومت اقلیم و خود گروهکها این موضوع را تکذیب میکنند. آنچه مسلم است، نارضایتی آمریکا از عملکرد این نیروهاست؛ چرا که سلاحهای ارسالی بهکار گرفته نشده و پروژه تصرف سرزمینی و ایجاد جنگ داخلی در غرب کشور ناکام مانده است.»
ارزیابی تأثیر عملیات بر زیرساختهای گروهکها
در پاسخ به پرسشی درباره میزان اثرگذاری حملات بر توان لجستیکی و تسلیحاتی گروهکها، مجیدی اظهار داشت: «عملیات هوایی و پهپادی ایران، اگرچه تلفات محدودی داشت (چرا که بسیاری از مقرها تخلیه شده بود)، اما پیام بازدارندگی قویای ارسال کرد. این حملات نشان داد که جمهوری اسلامی ایران با وجود درگیری در جبهه جنوب، از منطقه غرب غافل نشده و توانایی پاسخگویی همزمان به تهدیدات را دارد. هرچند این عملیات زیرساختهای اصلی را از بین نبرد، اما اتحاد شکننده گروهکها را دچار چالش کرد و حتی موجی از ناامیدی و گزینهیابی (از جمله بحث مذاکره با ایران یا مهاجرت به اروپا) را در میان اعضای آنها ایجاد کرد.»
هوشنگ شیخی
ابعاد ژئوپلیتیک و بازدارندگی؛ نگاهی به مدل ترکیه
دکتر شیخی در بخش پایانی نشست، به جنبههای ژئوپلیتیکی عملیات پرداخت و تصریح کرد: «منطقه پیرامونی ایران همواره در اولویت امنیتی کشور بوده است. آنچه در این عملیات مشهود است، شناخت دقیق تهدید و واکنش فعالانه است، اما برای بازدارندگی پایدار، باید از تمام ظرفیتها استفاده کرد. تجربه ترکیه در شمال عراق که با ایجاد ۱۰۰ پایگاه نظامی در عمق ۵ تا ۲۰ کیلومتری خاک این کشور، توانسته تهدیدات را مهار کند، الگوی مناسبی برای ایران است.»
وی افزود: «نقض مکرر توافقنامه امنیتی از سوی گروهکها و نیز عدم پایبندی حکومت اقلیم به تعهدات خود، به ایران این حق را میدهد که با ایجاد پایگاههای مرزی و اطلاعاتی در داخل خاک عراق، بازدارندگی مؤثرتری ایجاد کند. این اقدام علاوه بر خنثیسازی تهدیدات کنونی، میتواند در برابر حضور احتمالی نیروهای اسرائیلی در اقلیم نیز کارساز باشد و حتی زمینهسازی برای هنجارسازی منطقهای در جهت تأمین امنیت جمعی را فراهم آورد.»
جمعبندی و چشمانداز
در جمعبندی این نشست، هر دو کارشناس بر موفقیت تاکتیکی حملات اخیر تأکید کردند، اما آن را برای بازدارند
گی راهبردی کافی ندانستند. دکتر شیخی با اشاره به ادعاهای اخیر گروهکها مبنی بر استفاده ایران از فسفر سفید که در راستای پروژههای رسانهای غربی برای متهمسازی ایران در حوزه سلاحهای شیمیایی ارزیابی میشود، خواستار هوشیاری در برابر جنگ ترکیبی دشمن شد.
در نهایت، این نشست با این نتیجه به پایان رسید که عملیات ارتش ایران، گامی مؤثر در خنثیسازی نقشههای تجزیهطلبانه و پاسخ به تحرکات آمریکا بوده، اما برای تحقق بازدارندگی پایدار در غرب کشور، بازنگری در دکترین نظامی و امنیتی و الگوبرداری از تجربه موفق ترکیه در ایجاد پایگاههای فرامرزی، ضروری بهنظر میرسد. با این حال، کارشناسان بر لزوم پایش مستمر تحولات و عدم غفلت از توان بالقوه گروهکها در صورت تزلزل اقتدار مرکزی تأکید کردند.
