نسلی که می گفت: «چشم»، نسلی که می پرسد: «چرا»

عصر ایران؛ امیر صدرا صیام - ویدئویی در فضای مجازی دیدم با یک پرسش ظاهراً وساده: «چرا شما دهه پنجاهی‌ها و شصتی‌ها این‌قدر مؤدب اید؟» بعد، درست در لحظه‌ای که قرار است نوستالژیِ «نسل مؤدب» کامل شود، تصویر مادری می‌آید که با جارو فرزندش را کتک می‌زند!

طنز ماجرا دقیقاً همین‌جاست، ما گاهی «ادب» را با «اطاعت» اشتباه می‌گیریم و «نسل مؤدب» را نسلی می‌دانیم که کمتر حرف می‌زد، کمتر اعتراض می‌کرد و بیشتر تحمل می‌کرد.

اما اگر قرار باشد جامعه‌شناسانه به این تفاوت نسلی نگاه کنیم، شاید مسأله اصلاً این نباشد که نسل‌های پیشین مؤدب‌تر بودند و نسل زد بی‌ادب‌؛ مسأله این است که تعریف ادب، زبان اعتراض و نسبت فرد با اقتدار در این دو نسل تغییر کرده است.

نسل‌های دهه پنجاه و شصت، در خانواده‌ای بزرگ شدند که «حرف‌شنوی» یکی از مهم‌ترین فضیلت‌های تربیتی بود. کودک خوب، کودکی بود که جواب بزرگ‌تر را نمی‌داد. احترام، اغلب از بالا به پایین تعریف می‌شد. کوچک‌تر باید حرمت بزرگ‌تر را نگاه می‌داشت، فرزند باید حرف والدین را می‌شنید و دانش‌آموز باید از معلم حساب می‌برد. …