الهه جعفرزاده
خبرآنلاین
نتایج تازه افکارسنجی درباره زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، تصویری نگرانکننده از الگوی حضور نسل جدید در اینترنت ارائه میدهد؛ تصویری که در آن نزدیک به یکچهارم کاربران ۶ تا ۱۵ ساله برای دسترسی به فضای آنلاین از فیلترشکن استفاده میکنند. عددی که شاید در نگاه نخست صرفاً یک شاخص فناورانه به نظر برسد، اما به گفته کارشناسان حوزه کودک، ابعاد آن بسیار فراتر از یک ابزار دیجیتال است و میتواند پیامدهای تربیتی، روانی، اجتماعی و حتی حقوقی گستردهای به همراه داشته باشد.
محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، معتقد است مسئله فیلترشکن برای کودکان صرفاً موضوع دسترسی به اینترنت نیست، بلکه به نحوه جامعهپذیری نسل آینده، امنیت روانی و دیجیتال آنان و مسئولیت نهادهای مختلف در قبال حقوق کودک گره خورده است.
او در گفتوگو با خبرآنلاین از «عادی شدن ناامنی»، تضعیف سواد رسانهای و شکلگیری نسلی سخن میگوید که بخش مهمی از هویت خود را در محیطهایی میسازد که هیچ مسئولیتی در قبال رشد و سلامت او بر عهده ندارند.
متن کامل این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
*چند درصد از کاربران کودک و نوجوان در فضای مجازی از فیلترشکن استفاده میکنند؟
بر اساس نتایج تازه افکارسنجی درباره زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، حدود ۲۳ درصد از کاربران ۶ تا ۱۵ ساله ما از فیلترشکن استفاده میکنند. اگر بخواهم تنها با یک جمله این آمار را توصیف کنم، باید بگویم ما دیگر با یک مسئله فناورانه روبهرو نیستیم؛ با یک مسئله عمیق تربیتی، اجتماعی، حقوقی و حتی تمدنی مواجه هستیم.
*این آمار از منظر حقوق کودک و آینده اجتماعی کشور چه پیامی دارد؟
در نگاه اول ممکن است برخی بگویند «فیلترشکن فقط یک ابزار است.» اما برای یک کودک، فیلترشکن صرفاً یک نرمافزار نیست؛ نخستین تجربه عبور از یک محدودیت است. کودک هنوز توانایی کامل تحلیل پیامدهای رفتارش را ندارد. او نمیداند امنیت سایبری چیست، داده شخصی چیست، بدافزار چیست یا سوءاستفاده دیجیتال چگونه رخ میدهد. او تنها یاد میگیرد که برای رسیدن به هدف، باید محدودیت را دور بزند.
همین نقطه، آغاز یک تغییر مهم در فرایند جامعهپذیری است. ما سالها درباره آموزش صداقت، قانونمداری، …
