به گزارش خبرنگار ایلنا، توس از سال ۱۳۸۶ در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار دارد؛ اما مجموعهای از معارضات، ساختوسازهای غیرمجاز و نبود مدیریت یکپارچه باعث شد این پرونده نزدیک به دو دهه در همان فهرست موقت باقی بماند.
احسان رحمانیان، مدیر پایگاه منظر تاریخی ـ فرهنگی توس در گفتوگو با ایلنا اعلام کرد: پرونده ثبت جهانی شهر تاریخی توس تکمیل شده و پس از تأیید در شورای سیاستگذاری ثبت جهانی وزارت میراث فرهنگی، شهریورماه امسال خلاصه آن برای مرکز میراث جهانی یونسکو ارسال خواهد شد. مرحلهای که میتواند آغاز فرآیند ارزیابی بینالمللی و نزدیکترین گام توس به ثبت جهانی باشد.
رحمانیان گفت: پرونده ثبت جهانی توس سال گذشته به طور کامل آماده شد. توس از سال ۱۳۸۶ یعنی ۲۰۰۷ میلادی در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار دارد، اما به دلیل وجود معارضات و مشکلات مدیریتی، سالها امکان خروج از فهرست موقت و ورود به فرآیند ثبت نهایی را پیدا نکرد.
او افزود: در یک سال گذشته مطالعات پرونده تکمیل شد و دو جلسه تخصصی برای بررسی آن برگزار کردیم. نخستین جلسه در شورای سیاستگذاری ثبت جهانی وزارت میراث فرهنگی بود که خوشبختانه پرونده مورد تأیید قرار گرفت و بر اساس برنامهریزی انجام شده، شهریورماه امسال خلاصه پرونده برای مرکز میراث جهانی یونسکو ارسال خواهد شد.
رحمانیان درباره مهمترین موانعی که سالها ثبت جهانی توس را به تأخیر انداخت، گفت: یکی از چالشهای جدی توس، وجود دکلهای برق، ساختوسازهای غیرمجاز و ناهماهنگی میان دستگاههای مختلف بود که خوشبختانه امسال اقدامات مؤثری برای حل این مسائل انجام شد و گره پرونده باز شد.
به گفته مدیر پایگاه منظر تاریخی – فرهنگی توس، محدوده تاریخی توس از سال ۱۳۹۲ به عنوان پهنه منفصل شهر مشهد تعریف شده بود، اما اکنون با همکاری شهرداری مشهد، اداره کل راه و شهرسازی، میراث فرهنگی، فرمانداری و استانداری خراسان رضوی، شورای استانی مدیریت توس به ریاست استاندار تشکیل شده و هر دو ماه یکبار تشکیل جلسه میدهد.
او تأکید کرد: این شورا به صورت مستمر معارضات و مشکلات موجود را بررسی و حلوفصل میکند و همین هماهنگی میان دستگاهها یکی از مهمترین پیشنیازهای ثبت جهانی است.
طرح تفصیلی توس به تصویب رسید
رحمانیان از تصویب طرح تفصیلی توس در شورای عالی شهرسازی و معماری خبر داد و گفت: این طرح اکنون در مرحله ابلاغ قرار دارد و نقش مهمی در مدیریت یکپارچه شهر تاریخی توس خواهد داشت.
او افزود: سال گذشته همچنین محدوده منفصل توس به عنوان ناحیه سه منطقه ۱۲ شهرداری مشهد در شورای شهر تصویب شد و پس از تأیید فرمانداری به وزارت کشور ارسال شده تا شهردار مستقلی با عنوان شهردار منطقه فرهنگی ـ تاریخی توس برای این محدوده انتخاب شود.
به گفته او، ویژگیهای منحصر به فرد توس ایجاب میکند که مدیریت شهری آن صرفاً عمرانی نباشد و ملاحظات فرهنگی، تاریخی و میراثی در اولویت تصمیمگیریها قرار گیرد.
مدیر پایگاه منظر تاریخی توس با تأکید بر اهمیت مشارکت مردم در فرآیند ثبت جهانی شهر تاریخی توس گفت: یکی از موضوعاتی که کارشناسان یونسکو هنگام ارزیابی پروندهها به دقت بررسی میکنند، جایگاه جامعه محلی در مدیریت میراث است.
او افزود: ثبت جهانی به هیچ وجه به معنای کنار گذاشتن مردم نیست، بلکه برعکس، جامعه محلی باید به عنوان مهمترین ظرفیت حفاظت از میراث تاریخی در کنار مدیریت مجموعه قرار گیرد.
رحمانیان ادامه داد: یونسکو بیش از هر چیز به وجود یک برنامه مدیریتی جامع توجه میکند؛ برنامهای که مشخص کند چگونه قرار است مسائل فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و حتی نابسامانیهای موجود مدیریت شود. خوشبختانه در طرح تفصیلی جدید توس، تدوین و اجرای پلان مدیریتی ثبت جهانی به عنوان یکی از محورهای اصلی دیده شده و امکان احیا و اجرای آن فراهم است.
ریل هموار توس برای ثبت جهانی
مدیر پایگاه منظر تاریخی – فرهنگی توس در پاسخ به این پرسش ایلنا که چه میزان از موانع ثبت جهانی توس برطرف شده است؟ گفت: امروز میتوانم بگویم همه چیز روی ریل افتاده است. پرونده کاملاً آماده است و اکنون بیش از هر چیز باید مطالعات تکمیلی و اجرای برنامههای مدیریتی را با جدیت ادامه دهیم.
او با اشاره به حمایت مسئولان استانی افزود: استاندار خراسان رضوی شخصاً پای کار است و معاون عمرانی استانداری، فرماندار، شهردار مشهد، جهاد کشاورزی و دستگاههای خدماترسان نیز همکاری گستردهای دارند. حتی در موضوع انشعابات ساختوسازهای غیرمجاز نیز هماهنگی خوبی میان دستگاهها شکل گرفته است.
مدیر پایگاه توس مهمترین دستاورد سالهای اخیر را تغییر رابطه دولت و جامعه محلی دانست و گفت: شش یا هفت سال پیش بخشی از جامعه محلی در تقابل با دولت قرار داشت، اما امروز مردم در کنار ما هستند و بسیاری از برنامههای فرهنگی مجموعه توس و آرامگاه فردوسی با مشارکت مستقیم ساکنان منطقه برگزار میشود.
او افزود: دورههای آموزشی صنایع دستی در روستاهای بافت تاریخی برگزار کردهایم، برنامههای نقالی و شاهنامهخوانی توسعه یافته و همچنین از وزارت میراث فرهنگی این قول را گرفتهایم که نخستین خانه شاهنامه توس نیز در این مجموعه راهاندازی شود.
رحمانیان تأکید کرد: ثبت جهانی توس فرصتی برای احیای هویت فرهنگی، مشارکت مردم و تبدیل این سرزمین به یکی از مهمترین مقاصد فرهنگی ایران و جهان خواهد بود.
گفتگو: مریم جلیلوندفرد
انتهای پیام/
