محرم که از راه میرسد، حال و هوای شهر تغییر میکند؛ پرچمهای سیاه بر سردر خانهها و هیئتها نصب میشود، صدای نوحه در کوچهها میپیچد و مردم خود را برای عزاداری سیدالشهدا(ع) آماده میکنند. اما در کنار این تصویر آشنا، چند سالی است که تصویر دیگری نیز آرامآرام در حال شکل گرفتن است؛ تصویری که نه از دل هیئتها، بلکه از صفحه تلفنهای همراه بیرون آمده است. دوربینهایی که گاهی بیش از آنکه راوی عزاداری باشند، در پی ساختن تصویری جذاب برای شبکههای اجتماعی هستند.
بنابر روایت مهر، پدیدهای که برخی از آن با عنوان «حجاباستایل» یا «لایفاستایل مذهبی» یاد میکنند، در سالهای اخیر به یکی از جریانهای پررنگ فضای مجازی تبدیل شده است. صفحاتی که روزگاری تنها درباره پوشش اسلامی فعالیت میکردند، امروز مناسبتهای مذهبی را نیز به بستری برای معرفی محصولات، تبلیغات و تولید محتوا تبدیل کردهاند. محرم و اربعین، به جای آنکه فرصتی برای ترویج فرهنگ عاشورا باشند، در برخی صفحات به ویترینی برای نمایش عباهای چندمیلیونی، چادرهای مدلدار، کیف و کفشهای لوکس، اکسسوریهای خاص و استایلهایی تبدیل شدهاند که بیش از آنکه نشانی از سادگی داشته باشند، یادآور صنعت مد هستند.
تغییر سبک عزاداری با ظهور اینفلوئنسرها
کافی است چند هفته مانده به اربعین، سری به شبکههای اجتماعی بزنید. دهها صفحه با عنوان «استایل اربعین»، «لوک اربعین»، «عبای ترند»، «چادر مناسب پیادهروی» یا «استایل نجف تا کربلا» در حال تبلیغ کالاهایی هستند که قیمت برخی از آنها با فلسفه سادهزیستی این سفر هیچ تناسبی ندارد. گویی برای حضور در بزرگترین اجتماع عزاداران امام حسین(ع)، دیگر آمادگی روحی و معرفتی کافی نیست و باید از قبل، ظاهر و قاب این سفر را نیز طراحی کرد.
اصل آراستگی، موضوع بحث نیست. اسلام نیز همواره بر پاکیزگی و مرتب بودن تأکید کرده است. مسئله از جایی آغاز میشود که پوشش، از وسیلهای برای حفظ وقار و احترام، به ابزاری برای جلب نگاه دیگران تبدیل میشود. وقتی انتخاب لباس نه بر اساس راحتی مسیر هشتاد کیلومتری نجف تا کربلا، بلکه بر اساس هماهنگی با رنگ قاب اینستاگرام انجام میشود، باید پرسید که آیا هدف این سفر هنوز همان زیارت است یا آرامآرام به نمایش نزدیک شده است؟
این تغییر فقط در پوشش دیده نمیشود؛ رفتارها نیز دستخوش …
