محمد علی مهتدی در روزنامه اطلاعات نوشت: در زندگی عادی، بازی برای بردن است؛ اما در سیاست، گاهی بازی برای آن است که حریف وادار شود پیش از رسیدن به نقطه شکست، عقب بنشیند. یکی از خطرناکترین انواع این بازی، «بازی در لبه پرتگاه» است؛ مفهومی که در ادبیات سیاسی و راهبردی با واژه انگلیسی Brinkmanship شناخته میشود.
بازیگر در این روش، بحران را عمداً تا آستانه برخورد پیش میبرد. تهدید را آنقدر جدی میکند که طرف مقابل باور کند اگر عقب ننشیند، با جنگ یا هزینهای سنگین روبهرو خواهد شد. هنر اصلی اما این است که بازیگر بدون عبور از نقطه بیبازگشت، طرف مقابل را وادار به عقبنشینی کند. این بازی البته از آن جهت خطرناک است که اگر طرف مقابل نیز از عقبنشینی خودداری کند، آنچه قرار بود یک بازی برای امتیازگیری باشد، میتواند به جنگ واقعی تبدیل شود.
بازی بر لبه پرتگاه، شباهت زیادی به بازی پوکر در قمارخانههای آمریکا دارد. بازیکنی که احساس میکند حریف را میتواند وادار به عقبنشینی کند، ممکن است با گفتن all in همه دارایی خود را روی میز بگذارد؛ اما در همان لحظه، حریف با دشوارترین تصمیم روبهرو میشود: آیا این «همهچیز» نشانه یک دست بسیار قوی است یا بلوفی بزرگ برای خارج کردن او از بازی؟ در سیاست و جنگ نیز مشکل دقیقاً همین است. هنگامی که یک طرف تهدید خود را تا بالاترین سطح ممکن افزایش میدهد، طرف مقابل ممکن است نتواند بهسادگی تشخیص دهد که آیا با یک تهدید واقعی روبهروست یا تلاشی برای وادار کردن او به تسلیم شدن است.
خطر از جایی آغاز میشود که هر دو طرف در تشخیص دست واقعی یکدیگر دچار خطا شوند؛ زیرا در پوکر، اشتباه فقط پول روی میز را میسوزاند، اما در بازی بر لبه پرتگاه، ممکن است پای جنگی خانمانسوز و هزینههای جبرانناپذیر در میان باشد.
منطقه ما در دهههای گذشته شاهد نمونههای مختلفی از این بازی بوده است. شاید یکی از برجستهترین استادان این بازی که در ادبیات سیاسی عربی بدان «حافة الهاویة» میگویند، مرحوم حافظ اسد، رئیس جمهوری اسبق سوریه بود؛ سیاستمداری …
