مجید فراهانی، معاون هماهنگی و نظارت امور استانها معاونت اجرایی رییسجمهور، در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: «در سیاست خارجی، گاهی بزرگترین دستاورد، نه پیروزی بر رقیب، بلکه جلوگیری از تکرار جنگ است. تفاهمنامه اسلامآباد میان ایران و امریکا از همین منظر باید مورد توجه قرار گیرد؛ توافقی که در شرایطی دشوار، مسیر توقف رویارویی نظامی و حرکت به سوی مذاکره را گشود و مجموعهای از تعهدات متقابل را پیش روی دو طرف قرار داد.
این تفاهمنامه در ۲۸ خرداد سال جاری به امضا رسید و امروز بهرغم تهدیدات دوطرف همچنان میتواند به عنوان پایهای برای رسیدن به یک قرارداد صلح بین طرفین مبنا قرار گیرد و اهمیت این توافق صرفا در پایان دادن به عملیات نظامی طرفین خلاصه نمیشد. در متن آن، اصولی همچون احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی، خودداری از تهدید و استفاده از زور، آغاز مذاکرات برای توافق نهایی، کاهش محدودیتهای دریایی، تسهیل صادرات نفت و پتروشیمی ایران، آزادسازی برخی داراییهای مسدود شده، بحث درباره تحریمها و حلوفصل مسائل هستهای از مسیر مذاکره پیشبینی شده بود. مهمتر از همه، دو طرف پذیرفته بودند که اختلافات خود را به جای میدان نظامی، در چارچوب یک فرآیند مذاکرهای دنبال کنند.
این دستاورد بزرگ را نمیتوان صرفا یک موفقیت دیپلماتیک معمولی دانست. در شرایطی که منطقه با بیثباتی، ناامنی انرژی، اختلال در تجارت و افزایش هزینههای اقتصادی جنگ روبهرو بود، ایجاد یک چارچوب برای توقف درگیری و بازگشت به میز مذاکره، خود یک دستاورد مهم نه فقط برای دولت پزشکیان بل برای منافع ملی ایران بود. در این میان، نقش دولت دکتر مسعود پزشکیان و دستگاه دیپلماسی کشور در پذیرش مسیر مذاکره و تبدیل یک بحران نظامی به یک چارچوب سیاسی، شایسته توجه است.
ارزش یک دولت در سیاست خارجی تنها در تعداد توافقهایی که امضا میکند، نیست، بلکه در توانایی آن برای ایجاد گزینههایی است که کشور را از دوگانه خطرناک «جنگ یا تسلیم» خارج کند. تفاهم اسلامآباد تلاش کرد گزینه سومی را پیش روی ایران قرار دهد: مقاومت همراه با دیپلماسی، بازدارندگی همراه با مذاکره …
