مهدی زارع در روزنامه شرق نوشت: «فروپاشی فاجعهبار یخچال طبیعی و جریان انبوه کوه و یخ گل واریزه در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ (۴ شهریور ۱۴۰۵) در امتداد مرز نپال و تبت چین با اثر بر سامانههای رودخانهای فاجعهای آبشاری کرایوسفری -یخ کره- موجب کشتهشدن بیش از ۷۵۰ نفر و حداقل سه هزار مفقود تا صبح روز یکشنبه شده است.
یک بخش یخچالی پایینتر در ارتفاع تقریبا ۵۲۰۰متری حدود ۱۲۰۰ متر به صورت عمودی سقوط کرد. این ضربه، سنگ بستر و آوار زیرین را جدا کرده و بهمنی از سنگ یخی ایجاد کرد.
بررسیهای اولیه نشان میدهد این ضربه احتمالا یک بازده لرزهای -زلزله غیرزمینساختی- با بزرگای ۵.۲ ایجاد کرده است. جریانهای رودخانهای موسمی یک جریان آوار متراکم و با سرعت بالا را تشکیل داد. گرمایش جهانی و ذوب سریع یخ تنش حرارتی و نازکشدن یخ در شرایطی است که میانگین دمای سطح در هندوکش هیمالایا سریعتر از میانگین جهانی افزایش مییابد. ازدستدادن جرم یخچالی در دهههای اخیر به طور قابل توجهی سرعت گرفته و با نازکشدن و عقبنشینی یخچالها، با ازدستدادن حجم و فرم یخچال، توده یخ نگهدارنده دیوارههای شیبدار دره از بین میرود. تصاویر ماهوارهای قبل از رویداد، ذوب سریع برف را در ۲۴ ساعت قبل از واقعه نشان میدهد.
نفوذ آب ذوبشده به شکافهای زیرین، فشارهای آب منفذی داخلی بالایی ایجاد کرده که اصطکاک را در بستر یخچال کاهش داده و باعث جداشدن توده شده است. تخریب پایایخبندان -پرمافراست، لایه دائما یخزده- در ارتفاعات بالا با ازدستدادن «چسب» ژئوتکنیکی به ازدسترفتن اتصالات روی دیوارههای سنگی شیبدار انجامید. دستکاری انسانی در درههای هیمالایا از عوامل مهم گسترش تخریب در حادثه اخیر ۲۶ اوت بود. فعالیتهای انسانی با ساختوساز تأسیسات و امکانات حملونقل و گردشگری و سدسازی در کف درهها باعث جداشدن یخچالهای طبیعی در ارتفاعات بالا نمیشود، ولی تخریب را تشدید کرده و دینامیک دره را تغییر دادهاند. …
