فرارو- هال برندز استاد کرسی روابط بینالملل دانشگاه جانز هاپکینز و عضو ارشد اندیشکده امریکن اینترپرایز
به گزارش فرارو به نقل از بلومبرگ، در اواسط ماه سپتامبر (شهریور ۱۴۰۵)، نگاه رسانههای جهان به واشنگتن دوخته خواهد شد؛ جایی که سران دو ابرقدرت اقتصادی و نظامی، دونالد ترامپ و شی جینپینگ، پشت درهای بسته برای نشستی دوجانبه دیدار میکنند.
تحلیلگران بینالمللی کلمه به کلمه بیانیهها، نحوه دستدادنها و تعارفات دیپلماتیک را زیر ذرهبین خواهند برد تا نشانهای از مسیر آتی روابط پکن و واشنگتن بیابند.
اگر خواهان درک واقعی منازعه قرن هستید، باید نگاه خود را از هتلها و کاخهای واشنگتن بردارید و به آبهای پرتلاطم غرب اقیانوس آرام معطوف کنید.
این پهنه آبی متلاطم نقطهای است که جاهطلبیهای ژئوپلیتیک پکن و واشنگتن مستقیماً شاخبهشاخ میشوند و نبرد واقعی برای هژمونی جهانی شدت میگیرد. از شوخی تلخ دریاسالار چینی تا دکترین یک قرنی آمریکا
ایالات متحده بیش از یک قرن است که غرب اقیانوس آرام را دروازه حیاتی خود به قاره آسیا میداند.
از دوران پس از جنگ جهانی دوم، دکترین دفاعی واشنگتن بر این اصل تخطیناپذیر استوار بوده که نباید اجازه دهد هیچ قدرت متخاصمی بر این منطقه مسلط شود یا آمریکا را از دسترسی به مسیرهای تجارت آزاد و خطوط مواصلاتی دریایی محروم سازد.
در نقطه مقابل، چین این حوزه دریایی راهبردی را حریم امنیتی، حیاطخلوت و حوزه نفوذ طبیعی و تاریخی خود قلمداد میکند.
سالها پیش، یک دریاسالار چینی به طعنه به همتای آمریکایی خود پیشنهاد داده بود: «بیایید اقیانوس آرام را از مدار هاوایی به دو نیم تقسیم کنیم؛ شرق برای شما، غرب برای ما.»
این گزاره زمانی یک مزاح سیاسی تلقی میشد، اما امروز دیگر خندهدار نیست؛ زیرا چین طی دو دهه گذشته، نیروی دریایی، توان موشکی و شبکه ماهوارهای عظیمی را دقیقاً برای تحقق بخشیدن به همین ایده توسعه داده است. تابستان داغ تقابل؛ آزمایشهای موشکی و ائتلاف دریایی با روسیه
تحولات ماههای اخیر ثابت میکند که آرامش سیاسی و دیپلماتیک ظاهری، صرفاً سرپوشی بر بحرانهای عمیقتر ساختاری میان دو قدرت است.
تنها در ماه ژوئیه (تیر ۱۴۰۵)، چین دست به آزمایش یک موشک بالستیک قارهپیما برفراز آبهای اقیانوس آرام زد. همزمان، نیروی دریایی ارتش چین رزمایشهایی با آتش واقعی در محدوده منطقه اقتصادی انحصاری ژاپن انجام داده است.
گشتزنیهای مشترک بمبافکنهای راهبردی و ناوگان زیردریایی پکن و مسکو در مجاورت جزایر اوکیناوا و هوکایدو ژاپن بهشدت افزایش یافته و یک محور بازدارندگی متقابل را شکل داده است.
در دریای جنوبی چین نیز خطوط رویارویی نظامی روزبهروز نزدیکتر و تنشآلودتر شده است. ماه گذشته نیروهای گارد ساحلی چین با شناورها و ملوانان فیلیپینی در نزدیکی آبسنگ «توماس دوم» درگیر شدند و پکن مواضع نظامی و استحکامات خود را در صخره مورد مناقشه «اسکاربرو» تحکیم کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، فاش کرد که یک شناور نظامی آمریکایی برای جلوگیری از تصاعد بحران و ممانعت از درگیری مستقیم، میان کشتیهای چینی و فیلیپینی حائل شده است. استقرار تسلیحات فوقصوت و بازآرایی نظامی واشنگتن
پنتاگون برای موازنه قدرت نظامی در اقیانوس آرام، آرایش بازدارندگی راهبردی خود را در منطقه هند-آرام متحول کرده است. ارتش آمریکا بخش عمدهای از تجهیزات هوایی، یگانهای دریایی و نیروهای زمینی زبده خود را از پایگاههای خاک اصلی آمریکا به پایگاههای خط مقدم و جزایر پیرامونی منتقل کرده است.
واشنگتن شناورهای پیشرفته گارد ساحلی خود را برای اسکورت کشتیهای امدادی و نظامی فیلیپینی اعزام کرده و سامانههای مدرن موشکی زمینپایه تایفون (Typhon) را در پایگاههای ژاپن و فیلیپین مستقر ساخته است.
نقطه عطف این تحرکات، استقرار موشکهای هایپرسونیک «Dark Eagle» توسط ارتش آمریکا در جزیره راهبردی گوآم در ماه ژوئن (خرداد ۱۴۰۵) بود. این نخستین بار در تاریخ معاصر است که تسلیحات فوقصوت زمینپایه آمریکا در برد آتش مستقیم تأسیسات ساحلی و خاک اصلی چین استقرار مییابند.
رزمایشهای نظامی مشترک آمریکا با متحدان منطقهای بهمراتب بزرگتر، تهاجمیتر و شبیهسازیشده به شرایط جنگ واقعی در یک محیط پرتنش الکترونیک شده است. آمادگی سایر کشورها؛ ژاپن و استرالیا در سنگر نبرد
متحدان منطقهای آمریکا که خط اول مواجهه با فشارهای ژئوپلیتیک پکن به شمار میروند، با شتابی بیسابقه به سمت تقویت بنیه دفاعی و نظامیسازی پیش میروند.
وزارت دفاع ژاپن در تازهترین کتاب سفید دفاعی خود صراحتاً آورده است: «شرق آسیا وارد عصر نوینی از بحران شده و وقوع یک حمله منطقهای دیگر دور از ذهن نیست.» در پاسخ به این تهدیدات، توکیو در حال ارتقای بودجه نظامی خود به بیش از ۲ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) است.
ژاپن با تجهیز جزایر جنوبغربی خود، آنها را به دژهای دفاع موشکی بدل کرده و پیمان دسترسی متقابل نظامی (RAA) با مانیل به امضا رسانده است.
دولت ژاپن در حال عملیاتیسازی کامل همان راهبرد دکترین «هند-آرام آزاد و باز» است که سنگبنای آن سالها پیش توسط شینزو آبه پایهگذاری شد. در بخش جنوبی اقیانوس آرام نیز کانبرا با انعقاد پیمان امنیتی-دفاعی جامع با پاپوآ گینه نو، مانع از نفوذ زیرساختی و امنیتی پکن در حیاطخلوت استراتژیک استرالیا شده است. فرجام ماجرا؛ نمایش در واشنگتن، نبرد در اقیانوس
دیدار آتی ترامپ و شی در واشنگتن بیشک همراه با پوشش رسانهای سنگین، تبادل لبخند و لفاظیهای مرسوم دیپلماتیک درباره مدیریت بحران و مهار تنشها خواهد بود. با این حال در پشت پرده، اقیانوس آرام غربی در وضعیتی بهشدت شکننده، بحرانی و آبستن تقابل مسلحانه به سر میبرد.
سرنوشت نظم بینالمللی قرن بیستویکم نه در سالنهای تشریفاتی کاخ سفید، بلکه بر روی امواج متلاطم غرب اقیانوس آرام رقم خواهد خورد. نویسنده : هال برندز
