رابطه ساختاری بین کسری بودجه دولت و خلق پول، به عنوان یکی از اصلیترین کانالهای ایجادکننده تورم در ایران، از اهمیت ویژهای برخوردار است. پولیشدن کسری بودجه و تأمین مالی از کانال پولی در اقتصاد ایران، به یک چرخه خودتقویتکننده از بیثباتی اقتصادی تبدیل شده است که رهایی از آن نیازمند یک برنامه جامع و همهجانبه است.
به گزارش ایرنا، در شرایط جنگی، تولید ناخالص داخلی به دلیل تخریب زیرساختها، محدودیتهای تجاری و کاهش درآمدهای ارزی، به شدت افت میکند و از سوی دیگر، هزینههای دولت به ویژه در حوزههای نظامی، امنیتی و جبران خسارتهای اقتصادی به طرز چشمگیری افزایش مییابد. این ترکیب، یعنی کاهش عرضه و افزایش همزمان تقاضای اسمی ناشی از چاپ پول، اقتصاد ایران را به شدت در معرض خطر تشدید رکود تورمی قرار میدهد.
در چنین فضایی، تداوم تأمین کسری بودجه از طریق خلق پول نه تنها یک اشتباه راهبردی، بلکه یک تهدید وجودی برای ثبات اقتصادی و امنیت ملی محسوب میشود. بنابراین، محدودسازی تأمین مالی از کانال پولی و جبران کسری بودجه از طریق مسیرهای غیرتورمی، از یک انتخاب سیاستی به یک ضرورت الزامی و اجتنابناپذیر تبدیل شده است که هرگونه تأخیر یا سهلانگاری در آن، میتواند اقتصاد را به ورطه فروپاشی و ابرتورم بکشاند.
خلق پول به خودی خود لزوماً تورمی نیست. اگر رشد نقدینگی با رشد تولید واقعی همراه باشد، نه تنها تورم ایجاد نمیکند، بلکه میتواند با تسهیل مبادلات و گردش در چرخه اقتصادی، موتور محرک رشد اقتصادی در ادوار بعدی نیز باشد.
مشکل اساسی اقتصاد ایران در این نقطه خود را نشان میدهد: در دهههای اخیر، متوسط رشد اقتصادی ایران در بازههای بلندمدت به مراتب کمتر از رشد نقدینگی بوده است. به بیانی دقیقتر، اقتصاد ایران با پدیدهای مواجه بوده که «رشد پول بدون پشتوانه» نامیده میشود. یعنی در حالیکه نقدینگی با نرخهای فزایندهای افزایش یافته، بخش واقعی اقتصاد نتوانسته همپای آن حرکت کند و همین شکاف، منشأ اصلی فشارهای تورمی مزمن بوده است.
دولتها در ایران به طور ساختاری با کسری بودجه مواجه بودهاند؛ …
